DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 03-06-2018 15:31

EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU!

Bir eğitim sürecinden söz edilebilmek için, o süreç içinde öğrenilenin yaşam içinde bir anlam taşıması, bu anlamın bireyin yaşamını dönüştürme boyutunda bir işlev yüklenmesi gerekir. Edinilen bir bilgiyi ya da öğrenilen bir eylemi bir “değer” hükmü ile ilişkilendirmediğiniz zaman, amaç hâsıl olmaz. Dolayısı ile orada bir eğitim durumundan da söz edemezsiniz. Amaç ve ilkenin olduğu yerde değerler alanında bir işlem mutlaka olacaktır. Bu yüzden bilişsel ve devinişsel alanda ortaya konan her davranışın, mutlaka bir değerler boyutu vardır, eğitim sürecinde değerler alanında işlem yapma zorunluluğu da buradan gelir.

Fakat, “Etik” ve “Ahlak” kavramları birbirinin yerine kullanılabilecek eş anlamlı kavramlar değildirler.

Etik insan için “esas ile ilgili olan” anlamında “Ethos” sözcüğünden gelir, Ahlak Kuramı ya da teorik ahlak olarak da düşünülebilir. Bu anlamda estetik ile birlikte Değerler Felsefesi’nin bir alt disiplinini oluşturur.

Ahlak ise, bir topluluğun benimsediği değerler sistemine uygun olarak bireyin sonradan edindiği tutum ve davranışların sorgulanması anlamında kullanılan bir kavramdır. Bu anlamda bir Müslüman Ahlakından ya da Hıristiyan ahlakından söz etmek mümkündür.

Yani “ahlaki tutum” deyince, bireyin verili anda ortaya koyduğu tutumun toplumsal normlara uyup uymadığına bakarız. Etik ise evrensel  “iyi” ve “doğru” nedir, ne değildir ona bakar. Fakat aynı zamanda toplumda geçerli olan ahlakla ilgili değer ölçülerini, yani ahlakilik durumlarını da sorgular.

Elbette toplumun benimsediği değerleri öğrenciye tanıtmak her eğitim sisteminin bir görevidir. Fakat bu alanda ölçme ve değerlendirme yapılamaz. Çünkü türdeş olmayan birbirinden farklı topluluklara hizmet veren bir eğitim sisteminde öğrenciler “ahlaklı”, “ahlaksız” diye sınıflandırılamaz. Bunun belirli bir topluluğa yönelik eğitim sistemlerinde (örneğin İmam-Hatiplerde, İlahiyat Fakültelerinde) yapılıp yapılamayacağı bile etik boyutuyla tartışmalıdır. Çünkü belirli inancı ya da ideolojiyi temsil edip etmeme noktasında bir ehliyete sahip olup olunamayacağı da tartışmalı bir konudur.

O yüzden Eğitim sistemlerinde ideolojik dayatmalarla, inanç dayatmalarıyla öğrencilere ayar vermek Etik değildir, dolayısı ile ahlaki de değildir.

Birbirinden farklı ahlaki değerler ve ölçütler etrafında bir araya gelmiş topluluklara genel eğitim hakkı ve fırsat eşitliği içinde eğitim vermeyi taahhüt eden bir eğitim sisteminde belirli bir aynilik peşinde koşmanın ötesinde neyin etik neyin etik dışı olduğunu sorgulamak daha önemlidir.

Konuyu daha iyi kavramak için değerler alanında bazı kavramlar üzerinde durmak, bu alanda yaşanabilecek işlemlerin özelliklerine bakmak gerekir.

Etik alanda cevaplandırılması gereken köklü sorular vardır. İlk soru şudur:

Benimsenmesi beklenen değerlerin kaynağı “nesnel” midir, yoksa “öznel” midir? Yani bireyin ya da grubun arzu ve isteklerinden bağımsız, bir takım nesnel özelliklere sahip bütün zamanlar için geçerli değerler söz konusu olabilir mi? (Esasiciler ve Daimiciler bu soruya “evet” yanıtı verirler).

Yoksa bütün değerler bireyin ya da grubun arzu ve isteklerine dayalı olarak mı ortaya çıkarlar? (Pragmatistler de bu soruyu “evet” diye yanıtlarlar.)

Ya da değer nesne ile öznenin arasındaki ilişkiden doğan o ana özgü ilişkisel bir olgu mudur? (Varoluşçuları bu kategoriye koyabiliriz.)

Öte yandan değer; yani neyin iyi ya da kötü olduğu bir grup için önsel olarak tanımlanabilir mi? (İdeolojik-totaliter yapılarda durum budur.) Gruptan biri değer ile ilgili ortak tanımlamaya katılmadığında, onu ahlaksız ilan edip dışlamak mı gerekir?

Bu yanlış ise herkesin doğrusu, değeri kendine diyebilir misiniz? (Postmodenizmin savunduğu da budur). Bunu derseniz değerler karmaşası ortaya çıkmaz mı? Bu durumda ortak yaşam nasıl sürdürülebilir?

Toplumsal var oluşun sürebilmesi için ortak değerlere ihtiyaç var ise, bu değerler uzlaşma içinde nasıl belirlenecek?  

Bir olguya değer katan nedir? Bize haz vermesi mi? Beklentilerimiz, isteklerimiz, arzularımız mı?  Neyin iyi ya da kötü olduğunu ne belirler?

Ahlaki olan son tahlilde bir inanç sorunu mudur? Ya da “iyi”, Tanrının emrettiği midir? Kötü olan aynı zamanda “günah mıdır”? (Teokratik yapılar bunu savunur)

Bir din için iyi olan başka bir din için iyi olmadığına göre bu anlayış içinde evrensel bir takım değerlerden söz etmek nasıl mümkün olabilir? Hangi dinin daha ahlaki olduğu nasıl belirlenebilir? Buna hangi ölçütlere göre nasıl karar verilir? Tanrının Krallığında iyi olan gerçekten iyi midir?

Etik ve Ahlak alanında bunlar son derece ciddi sorulardır ve bu sorulara verilen yanıtlar farklı Ahlak anlayışlarının kaynağını oluştururlar.

Değerler Felsefesi içinde ahlaki olan ile olmayanı değerlendirebilmek için bir takım ölçütlere ihtiyaç duyulması kaçınılmazdır. Elde geçerli ölçütler olmadan bu Değerler alanında gerçeklayrıcalık bilişsel ve devinişsel alandaki ElimiiiiElikavram karmaşası içinden bir yol bulmak mümkün değildir.

Bir davranışın Etik ve Ahlaki olarak nitelenebilmesi istemli, bilinçli ve özgürce ortaya konmuş bir davranış olmasına bağlıdır. Çocukların ve delilerin davranışları istemli, bilinçli ve özgür irade ürünü olmadıkları için ahlaki değerlendirmeye tabi tutulmaz, tutulamaz.

Peki, değerler alanında “özgür”, “bilinçli”, “istemli” davranıştan kastedilen nedir?

Özgürlük, herkesin kafasına göre takılacağı bir durum mudur? Bir belirlenmemişlik durumu mudur; tutkulara, içgüdülere göre ortaya çıkan bir akıl dışılık durumu mudur, özgürlük?

Tersine özgürlük de sonuçta bir belirlenmedir. Ancak dışarıdan dayatılan değil, bizzat birey tarafından, bireysel irade ile belirlenen bir durumudur. Serf determinasyon (kendini öyle görme) durumudur. Özgürlük, toplumsal dayatmalardan olduğu kadar, tutku ve önyargılarından da arınmışlıktır aslında. Burada belirleyici olan akıldır, iradedir. Aklı, gerçekliği ve doğruları tarafından kendi doğrultusunu belirlenmiş insan, özgür insandır. Bireyde akıl ile iradenin buluştuğu, duyguların- tutkuların akıl ile irade tarafından kontrol edildiği yerde ortaya çıkar özgürlük.

Ancak bu tür insan davranışları “ahlaki” olarak değerlendirmeye tabi tutulabilir.

Öyleyse eğitimcilerin ve öğretmenlerin değerler alanında asli görevleri iradesini aklının yol göstericiliğinde ortaya koyabilen, sorumluluk üstlenmiş, kendini gerçekleştirmiş insanı yetiştirmektir. Esas olan, öğrencilerin özgürce kendi değerlerini geliştirmelerine, vicdan sahibi olmalarına yardımcı olmaktır. Bilinçli farkındalık içinde değerlerine uygun yaşama iradesi geliştiren özgür bireyler olarak yetişmeleri için onlara destek olmaktır. 

Özgürlük, sonuçta seçim yaparken yaşanan zihin durumudur. Örneğin “Sigara içme davranışı” ahlaki değerlendirmeye tabi tutulabilecek bir durum değildir. Ama sigara içilmeyecek bir ortamda sigaranızı yakarsanız, etik alana giren sorunlu bir seçim yapmış olursunuz.

Toplumsal kuralların, yasaların “iyi” olan etrafında buluşma gibi açık bir anlamı olmalıdır. Hukuk toplumsal yaşamın işleyişinde ortaya çıkan ortak paydalar ürünüdür. Sonuçta bir tür uzlaşma halidir, dayatma değil.

Bireyin özgürlük temelinde ortaya koyduğu istemli ve bilinçli ahlaki tutuma “vicdan” diyoruz. Türkçe Sözlükte vicdan “Kişiyi kendi davranışlarıyla ilgili olarak bir yargıda bulunmaya yönelten, kişinin kendi ahlak değerleri üzerinde dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan, kişiye doğruyu ve iyiyi yapma yükümlülüğü (sorumluluğu) yükleyen içsel güç” olarak tanımlanır.

Dolayısı ile “Vicdan” bireyin özgürlük alanı içinde akıl ve iradenin buluştuğu bir ahlakilik durumudur. Toplumsal alanda işleyen hukukun bireysel alandaki karşılığıdır.  

O yüzden hukukun işlemediği yerde vicdanların giderek dumura uğraması kaçınılamaz bir durumdur. Vicdanların dumura uğradığı toplumsal yapıda da hukukun işlemesini beklemek gerçekçi olmaz. Toplumda karşılıklı saygı ve işbirliğin yerini huzursuzluk, güvensizlik ve sürtüşme almışsa, bu o toplumda ahlaki erozyonun bir göstergesidir.

Sonuçta böyle bir manzara varsa bu, o toplumda eğitim sisteminin nitelikli insan yetiştirme bakımından sınıfta kaldığını gösterir.

Kaynaklar:

Ahmet Arslan,Felsefeye Giriş. Ankara: Adres Yayınları, 2012.

Abdulkadir Mahmutoğlu, Etik ve Ahlak; Benzerlikler, Farklılıklar, İlişkiler. Ankara: Türk İdare Dergisi, http://www.tid.gov.tr/Makaleler/11abdulkadirmahmutoğlu.doc.

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI 28-05-2020 08:47 DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) 21-05-2020 03:29 BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ 15-05-2020 08:49 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ 08-05-2020 09:56 ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! 01-05-2020 10:34 BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! 23-04-2020 19:40 Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! 16-04-2020 14:34 TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! 13-04-2020 07:36 DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! 05-04-2020 13:10 VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? 26-03-2020 23:15 VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! 15-03-2020 11:21 BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! 10-03-2020 09:51 “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ 01-03-2020 22:58 CHP, İKTİDARA HAZIR MI? 16-02-2020 06:53 KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! 08-02-2020 23:15 EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI 04-02-2020 17:20 ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsin?
ARŞİV ARAMA