DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 21-06-2018 06:05

SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI!

Sâtı El Hüsri (1880-1968) özellikle İstanbul Darülmuallimin müdürlüğü yaptığı 1909-1913 yılları arasında pedagoji, öğretmen yetiştirme, okul öncesi eğitim boyutlarında; Türkiye’de eğitimin modernleşmesine eşsiz katkılarda bulunmuş bir eğitimcimizdir.

Yemen’in başkenti San’a’da Mülkiye Mektebinden 1900’de mezun olur. II. Meşrutiyettin ilanından sonra kendini tamamen eğitim ve öğretim faaliyetlerine verir. II. Meşrutiyet yıllarında başta “Yeni Mektep”, “Muallim” (kendi çıkardığı dergidir) olmak üzere pek çok dergide Ziya Gökalp, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Mustafa Şekip Tunç’la girdiği tartışmalarla Modern Eğitim Düşüncesi'nin gelişimine çok önemli katkılarda bulunur. Bu bakımdan Türk düşünce tarihinde bilimsel, objektif ve ciddi tartışmanın da öncüsüdür. (Binbaşıoğlu,1982:147)

En önemli yapıtı Fenn-i Terbiye (Bilimsel Eğitim), Selim Sabit Efendinin Rehnüma-i Mualliminin’den (Öğretmenlere Rehber) kitabından sonra pedogoji alanında yazılmış ikinci eserdir.

Sâtı Bey Herbert Spencer’in (1820-1903) “Biyolojik Materyalist” olarak nitelendirilen görüşlerinden etkilenir. Herbert Spencer göre toplum da insan organizması gibi büyür, gelişir. Spencer’e göre eğitim, hem zihinsel hem töresel hem de bedensel olarak bireyi yaşama hazırlamalıdır. Öğretmen öğrencilere olanaklar ölçüsünde az telkinde bulunmalı, az şeyler söylemeli, fakat çok şey buldurmalıdır. (Ülken, 19617: 87-88)

Sâti Bey de toplumların organizmalar gibi geliştiğini düşünür. Organizmanın temeli nasıl hücre ise, toplumun temeli de bireydir, bireyin şuurudur. Birey sağlıklı geliştiği, iyi yetiştiği ölçüde toplum da o oranda sağlıklı ve iyi olacaktır. Sâti Bey’e göre eğitim, bireyin özel yeteneklerini köreltmeden genel yeteneklerini geliştirmeyi amaçlamalıdır. (Akyüz, 129-130)

 Ona göre eğitim hem ruhsal hem de bireysel bir olaydır. Eğitim, insanın bütün güç ve yeteneklerini hem kendinin hem de toplumun mutluluğuna dayanak olacak biçimde geliştirmelidir.

Sati Bey, düşünce ile duyguyu birbirinden, her ikisini eylem ve iradeden ayrı şeyler olarak görmez. Fikrin de duygunun da bilimin de ahlak üzerinde önemli etkisi vardır. Sâti Bey’in düşüncesine göre insanda geliştirilmesi gereken bütün güçler birbirlerini desteklerler. Birindeki zayıflık diğerlerine de yansır. Öyleyse insandaki bütün güçlerin birlikte geliştirilmesi gerekmektedir.

Sâti Bey insanın yeteneklerinden yola çıkılmasını, bireyin fikri, bedeni, ahlaki, estetik, zihinsel güç ve yeteneklerinin iş içinde ve dengeli biçimde geliştirilmesini savunur. Bu yüzden okullarda oyun ve elişi derslerinin önemi üzerinde ayrıca durur. Fakat “Hayatın yemekle sürdürüldüğüne bakarak yemeği hayatın amacı saymak nasıl yanlışsa üretici yetiştirmeyi eğitimin gayesi saymak da yanlıştır”.

Sâti Bey’in düşüncesinde din ve ahlak eğitimi her şeyden önce bir vicdan eğitimidir. O, ahlaki yaptırımları “insanı, kendini herkesten çok güvende hissettiği halde bile kötülük yapmaktan uzak tutan vicdan”da arar. Sâtı Bey, yakın arkadaşı Tevfik Fikret’le birlikte, dini yaptırımlara dayanan dini ahlak yerine insanlık vicdanına dayanan laik ahlakı savunur.

Sâti Bey, etnik kültür temelinde siyasal birlik arayışına da karşıdır. Ona göre siyasi birlik; ortak coğrafyada, ortak bir din bağı ve ortak tarihsel gelenek etrafında korunabilir. Dini değerler vicdan eğitimiyle bireylere taşınabilirse millet oluşun alt yapısı eğitim yoluyla hazırlanmış olacaktır. Milli birliğin sağlanmasında ilkokullara önemli bir rol biçer.

Sâti Bey’e göre eğitim bireyde fikri, ahlaki, iradi, bedeni güçlerin dengeli biçimde geliştirilmesidir. Aşırılığa kaçmayan dengeli, uzlaştırıcı bir eğitim anlayışını savunur. Sati Bey’in bu yaklaşımı 1973 yılında yürürlüğe giren Milli Eğitim Temel Kanununda “Milli Eğitimin Amaçları”nda kendine yer bulmuştur.

Sati Bey’e göre Eğitim Programı şu üç bilgi grubunu içermelidir: Milli ve dini içerik, bilimsel içerik ve insanın girişimci olmasını sağlayacak mesleki uzmanlık eğitimiyle ilgili içerik. Programları uygularken şu noktalara dikkat edilmelidir.( Sati Bey, 1917: 32-41)

1. Eğitimde araştırma yöntem ve tekniklerine önem verilmelidir.

2. Teorikle pratik birleştirilmeli, eğitimde kalite arttırılmalıdır.

3. Çocuğun yeteneklerini ve ruhi melekelerini geliştirmeye özel bir önem verilmelidir.

Sâti Bey okul reformu konusunda Emrullah Efendi’nin tersine ilköğretim okulundan başlanması gerektiğini savunur. Ona göre ağırlıklı olarak ilköğretim eğitici, ortaöğretim öğretici, meslek okulları ise iş içinde eğitici karakterde olmalıdır. Üniversite ve uzmanlık eğitimi, girişimci insanı yetiştirmeye yönelmelidir.

Sâti Bey İstanbul Darülmuallimin Müdürlüğü (1910-1913) sırasında düşüncelerini hayata geçirmeye çalışır. Türkiye’de çağdaş anlamda öğretmen yetiştirmenin temellerini atar. Öğretmen yetiştirmeye, Pedagojiye katkıları şöyle özetlenebilir:

  • Öğretmen okulunun programlarına Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri (Eğitim Psikolojisi, Öğretim Yöntemleri vb.) onun zamanında kalıcı olarak girer.
  • Öğretmenleri iş içinde yetiştirmek için Öğretmen Okulu bünyesinde tatbikat okulu kurar.
  • Önce öğretmen okulu programlarına daha sonra ilköğretim okullarına Beden Eğitimi ve Çocuk Müziği, Resim, Elişi, Beden Eğitimi dersleri onun zamanında girer.
  • Her yıl öğretmen okulu kongresi düzenler. Sahadaki öğretmenlerin deneyimlerinden öğretmen adaylarının yararlanmalarını sağlar.
  • Ülkedeki öğretmen okulları arasında koordinasyon, ortak tutum oluşturmaya çalışır.
  • Çocuk eğitimi ve çocuğun zihinsel pedagojik gelişimi konusunda öğretmenlerin bilgi ve deneyim sahibi olmalarına özel önem verir.
  • Öğretimde oyunu, çocuk şarkılarını ve çocuk edebiyatını kullanabilecek öğretmeni yetiştirmeyi amaçlar.
  • Öğrencilerin tarihsel yapılara, camilere, müzelere, fabrikalara geziler yapmalarını destekler.  Öğretmen okulu bünyesinde kütüphane, müze kurar, okula ait bir dergi çıkarır.
  • Öğretmen okulunda seçkin bir öğretim kadrosu oluşturur. (Binbaşıoğlu,1982:141)

İnsandaki gizil güç ve yeteneklerin geliştirilmesine önem veren özelliği nedeniyle Sâti Bey’in eğitim düşüncesi dini içerikli bilgi kalıplarını dogmatik yaklaşımla çocuğa ezberletmeye çalışan kendinden önceki düşüncelerden önemli bir kopuşu ifade eder. Sâti Bey’in İslâm düşüncesinin dönemine uygun çağdaş bir yorumundan yola çıktığı söylenebilir.

Sati Bey’in 1915’te “Yeni Mektep” adlı özel bir anaokulu ve ilkokul ile anaokulu öğretmeni yetiştiren bir de “Darülmürebbiyat” açtığını da verdiği hizmetler arasına ekleyelim. (Ergün,1987:4-19)

Satı Bey Arap asıllıdır. Zamanın rüzgârı Türkçülüğün yelkenlerini şişirmekte kararlıdır. Sati Bey eğitimine büyük emek verdiği ülkemizden 1919’dan sonra ayrılmak zorunda kalır. Daha doğru ifadeyle Türkiye’de toplumsal dönüşümde belirleyici elit kadro, Sati Bey gibi bir değeri elinde tutmayı beceremez, pek çok başka değerde olduğu gibi. Sati Bey Irak’ta, Suriye’de eğitim sistemlerine katkıda bulunmaya devam eder.

Sati El Hüsri ülkemizde yalnızca Öğretmen yetiştirmeye, modern eğitimin gelişimine eşsiz katkılarda bulunmakla kalmamış; eğitim anlayışımızın çağdaşlaşma yolunda gelişebilmesi için çok değerli bazı ipuçları da ortaya koymuştur.

Peki, biz bu ipuçlarını yüz yıl sonra bugün kullanabilecek olgunluğa erişebildik mi? İşte bu tartışılır!

KAYNAKLAR

Binbaşıoğlu, Cavit. Eğitim Düşüncesi Tarihi. Ankara: Binbaşıoğlu yayınları, 1982.

Hüseyin Akyüz, Eğitim Sosyolojisinin Temel Kavram ve Alanları Üzerine Bir Araştırma İstanbul: M.E.B Basımevi, 1991.

Hilmi Ziya Ülken, Eğitim Felsefesi İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1967.

Mustafa Ergün. Sati Bey’in Hayatı Türk Eğitimine Hizmetleri. İnönü Ün. Sosyal Bilimler Dergisi. Sayı1, 1987.

M.Sâti.lim ve Ahlak, Terbiye Mecmuası, yıl 1,sayı 1 (Ocak 1333)

M.Sati. Fenn-i Terbiye, 2. Basım, 1911.

M.Sâti.Vatan İçin:Beş konferans İstanbul: Kader Matbaası,1913.

M.Sâti, Ma’şeri Vicdan Hakkında Muallim Dergisi, c.1 (İstanbul: 1915)

Nafi Atuf, Türkiye Maarifi Hakkında Bir Deneme. Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi, Milliyet Matbaası, 1932.

M.Sâti, Terbiye Hakkında Bir Kaç Mülahaza, Terbiye Mecbuası, c. 1, (İstanbul: 1917)

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI Abdülhamit üzerinden Türkçü-islamcı kapışması ve çağrıştırdıkları! 06-07-2020 10:36 BİR ANI: DURSUN DUMAN NASIL KATLEDİLDİ! 26-06-2020 00:46 DAYANIŞMAYA ENGEL DAVRANIŞ KALIPLARI VE ÖNYARGILAR ÜZERİNE! 17-06-2020 01:10 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE BİR SALDIRI, BİR ÖLÜM: NAVER ENGİN 11-06-2020 09:52 CHP İKTİDARINDA NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VE BALIKESİR’DE SOL (1978) 04-06-2020 23:02 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE ÇATIŞMALI YILLAR -1- (1976-1977) 31-05-2020 05:34 KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI 28-05-2020 08:47 DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) 21-05-2020 03:29 BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ 15-05-2020 08:49 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ 08-05-2020 09:56 ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! 01-05-2020 10:34 BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! 23-04-2020 19:40 Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! 16-04-2020 14:34 TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! 13-04-2020 07:36 DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! 05-04-2020 13:10 VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? 26-03-2020 23:15 VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! 15-03-2020 11:21 BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! 10-03-2020 09:51 “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ 01-03-2020 22:58 CHP, İKTİDARA HAZIR MI? 16-02-2020 06:53 KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! 08-02-2020 23:15 EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI 04-02-2020 17:20 ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsin?
ARŞİV ARAMA