DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 08-01-2017 09:58

ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR?

Çoktan seçmeli testler öğrencinin bir çalışma alanında kazanabileceği çok sayıda davranışı en kısa sürede ve en objektif biçimde ölçebilen en geçerli ve güvenilir ölçme araçlarıdır.

Ancak her güzelin bir kusuru oluyor işte! Bu testler üst düzey davranışları ölçmede pek elverişli değiller. Bu testlerle analiz, sentez değerlendirme düzeyinde kazanılmış davranış ölçmede zorlanıyorsunuz. Bir de yanıtı soru ile birlikte verdiğiniz için bu testlerle, öğrenciyi verilen şıktan yola çıkarak soru çözmeye, rast gele işaretlemeye ve ya en iyi ihtimalle bazı şıkları eleme yolu ile sonuç elde etmeye özendirebiliyorsunuz. Bu da eğitimde takip edilmek istenecek doğru bir yol sayılmaz.

Önce “açık uçlu”, “kapalı uçlu” kavramlarından ne anlaşılması gerektiğine bakalım.

Belli ki ÖSYM ve Milli Eğitim Bakanlığı açık uçlu sorudan öğrenciye yanıtların soru ile birlikte verilmediği, yanıtı öğrencinin kendisinin oluşturduğu soru tipini anlıyor. Bu açıklama, sorunun açık uçlu olması için bir ön şart olarak kabul edilebilir. Ama sorulan sorunun gerçekten açık uçlu olduğunun garantisi sadece bu açıklama olamaz.

Cevabı önceden belli olan soruya kapalı uçlu soru diyoruz. “İstanbul’u kim fethetti, ne zaman fethedildi” gibi sorular, cevabı evet / hayır olan sorular kapalı uçlu sorulardır.

Açık uçlu soru ise öğrenciyi bildiklerini kullanarak düşünmeye, yorum yapmaya, problem çözmeye, değerlendirme yapmaya, çıkarımda bulunmaya, kavram, olgu ve olaylar arasında ilişki kurmaya davet eden sorudur. Yani açık uçlu soru sorarken öğrenciden önceden belirlediğiniz bir düzeyde yaratıcılık beklersiniz.

Ayrıca kısa cevaplı soru ile açık uçlu soru da aynı anlamda kullanılacak kavramlar değildir. 

Sorunun kısa cevaplı olması aslında açık uçluluğu sınırlar. O nedenle cevabın ne kadar kısa olacağına karar verecekseniz önce o sorunun neyi ölçmesi gerektiğine karar vermiş olmalısınız. İlişki kurma, değerlendirme, yorum yapabilme becerisi ölçtüğünüz bir soruda cevabı bir kelime ile sınırlayabilir misiniz?

Bu yıl ÖSYM üniversiteye öğrenci seçmeye dönük Lisans Yerleştirme Sınavlarında her oturumda üç soru olmak üzere kısa cevaplı 15 açık uçlu soru sorulacağını açıkladı. Ne kadar güzel? Bu açıklama ile de yetinmeyip örnek soru tipleri, örnek cevaplama anahtarları yayınladı.

Fizik dersi için verilen açık uçlu soru örneği şu: Bir tabloda beş gezegen ile ilgili bazı bilgiler veriliyor. Bu verilerden hareketle “Hangi gezegenin kütle çekim kuvvetinden kurtulmak daha kolaydır” diye öğrenciye soruluyor. Soru seçenekleri verilmese de öğrenci cevap anahtarına beş gezegenden birinin adını kotlayacağını biliyor. Cevabı cevap anahtarına A, B gibi seçenek kotlayarak değil de tercih ettiği gezegenin harflerini (Merkür) kodlayarak girecek. Şimdi bu açık uçlu soru mu oluyor?

Bu soru çoktan seçmeli şeklinde sorulsaydı da öğrenci gene aynı işlemi yapacaktı. Zaten tabloda beş gezegen var ve sonuçta öğrenci bunlardan birini yazacağını biliyor. Yani cevapları bir biçimde gene soru ile birlikte vermişsiniz, şans başarısı gene var. Yaptığınız şey öğrencinin işini zorlaştırmak o kadar, peki bu soruyu “açık uçlu” olarak tanımlamayı gerektirecek farklılık nerede?

Üniversiteye öğrenci yerleştirmede kullanılacak ölçme araçlarında açık uçlu soru kullanılmalı mı, evet mutlaka kullanılmalı, geç bile kalındı. Ama o soru her halde bu soru değil!

Açık uçlu soru hazırlamaya geçmeden önce sistem tasarımcısı, yönetici ve uzman kendilerine şu soruları sormaları lazım:

-    Eğitim sistemi öğrenciye üst düzey beceriler kazandırmaya dönük bir biçimde işliyor, işletiliyor mu?

-    Öğrencilerin üst düzey kazanımlarının değerlendirilmeye tabi tutulacağı eğitim ortamları, yönlendirme sistemleri nasıl olmalı?

-    Açık uçlu olarak belirlediğim soruya cevaplama süresi için ne kadar süre vermeliyim? Öğrenciye diğer test maddeleri için verdiğim cevaplama süresini mi vereceğim?

-    Açık uçlu her soruya doğru yanıt verdiğinde öğrenciye, diğer çoktan seçmeli sorulardan aldığı hep aynı puanı mı vereceğim?

-    Açık uçlu soruların cevapları hep bir sayı, ya da bir kelime mi olacak?

-    Açık uçlu soruya öğrencinin verdiği cevabı tamamen doğru ya da tamamen yanlış diye cevaplandıramazsam ne yapacağım?

-   Soruya öğrenci benim önceden belirlemediğim mantıklı bir cevap vermişse buna da puan verecek miyim?

Bu sorulara makul, adil ve meslek etiğine uygun yanıtlar veremiyorsanız, siz bu işi bir daha düşünün derim.

YÖK başkanı uygulamanın müjdesini verirken, öğrencilere “Açık uçlu soruya yavaş yavaş, tedrici olarak, yumuşak geçilecek”, “çalışma biçiminizde bir değişiklik yapmayacaksınız” açıklamasını yapıyor. Bu açıklama ile galiba öğrenciyi rahatlattığını düşünüyor.

Öğrencinin sınava hazırlanırken her hangi bir değişiklik yapmaya ihtiyaç duymadığı bir süreçte sorulacak soru ne kadar “açık uçlu” olabilir ki?

Uluslararası eğitim değerlendirme sistemi PISA testlerinin %40’ı açık uçlu sorulardan oluşuyor. Bakın bakalım bu testlerde yukarıdaki sorular nasıl yanıtlanmış, bu sorunlar orada nasıl çözülmüş!

Açık uçlu sorularda yanıt için süre, yanıtın kapsamına ve güçlüğüne göre değişir. Yorum yapma, çıkarımda bulunma becerisini ölçtüğünüz bir test maddesi ile hatırlama becerisi ölçtüğünüz bir test maddesine aynı süreyi veremezsiniz.

Çoktan seçmeli soru maddesi ile açık uçlu soru maddesine aynı puanı da veremezsiniz.

Önce hangi soru ile hangi üst düzey beceriyi (zihinsel beceriyi) ölçeceksiniz, bunu açık ve belirgin bir biçimde ortaya koymalısınız. Her soru için gerekli cevaplama süresini, soru için gerekli yazma alanını sınırlamayı, soruya vereceğiniz puanı soruyla ölçeceğiniz beceriye göre belirlemek durumundasınız. Yoksa bu işin içinden çıkılmaz. Bütün testin geçerliliğini de güvenilirliliğini de tehlikeye atarsınız. Neyi ne kadar ölçtüğünüzü bilemezsiniz.

Sonra testte sorduğunuz soru gerçekten açık uçlu ise cevabı çoğu kez tamamen doğru, tamamen yanlış diye de belirleyemeye bilirsiniz. Bu nedenle belki her soru için ayrıca bir dereceli puanlama anahtarı (rubrik) hazırlamanız ve kullanmanız gerekecektir.

Dahası soru gerçekten açık uçlu ise sizin cevap anahtarına almadığınız, ama öğrencinin yanıtında bulunan anlamlı bir özelliğe de belirli bir puan vermeniz gerekebilir. Bunu ön göremediğiniz yerde açık uçlu soru soruyorum, üst düzey beceri ölçüyorum diye ortaya çıkmayın.

Tek tip ölçme aracı ve cevap anahtarı kullanarak, sadece ortaya çıkan ürüne bakarak yaratıcılık, üst düzey beceri ölçülemez. 

Neyin ne kadar öğrenildiğini tespit etmek kadar nasıl öğrenildiğini belirlemek de yaratıcılığın değerlendirilmesinde önemlidir. Bunun için mutlaka süreç boyutunda da ölçme ve değerlendirme yapmanız gerekir. Farklı becerileri ölçmek için farklı ölçme araçları kullanmanız gerekir. Ölçmeyi ve değerlendirmeyi birçok beceriyi kapsayacak şekilde planlayıp yönetmeniz gerekir.

İnsanın yaratıcılığını, üst düzey beceri düzeyini belirlemek, değerlendirmek öyle kolay mı?

Önce “buna hazır mıyız”, “bunu gerçekten istiyor muyuz”, “bunun gereğini yapma iradesine sahip miyiz” sorularını kendimize sormamız gerekiyor.

Bu ülkede TEOG sürecinde belirli bir inanca dayalı sorulan sorulara verilen cevaplara bakılarak öğrenciler bir okula bir programa yerleştiriliyor. Bir yanda sınavda öğrenci kopya çekmesin diye önlem alınırken öbür yanda bazı okullarda öğrenci ve okul başarıları yönetici-öğretmen işbirliği içinde şişiriliyor.

Neyi niçin ölçüldüğünüzü bildiğinizi, bu ölçümü doğru ve objektif bir biçimde değerlendirdiğinizi, değerlendirme sonunda yönlendirmelerin doğru biçimde yapıldığını söyleyebiliyor musunuz?

Eğitime ideolojik müdahale devam eder, mevcut koşulları korumaya dönük yönetici düşüncesinde ve davranışlarında her hangi bir değişikliğe gidilmezken LYS’de “açık uçlu” soru soruluyormuş gibi yapmanın getirisi ne olabilir ki?

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI 28-05-2020 08:47 DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) 21-05-2020 03:29 BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ 15-05-2020 08:49 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ 08-05-2020 09:56 ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! 01-05-2020 10:34 BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! 23-04-2020 19:40 Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! 16-04-2020 14:34 TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! 13-04-2020 07:36 DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! 05-04-2020 13:10 VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? 26-03-2020 23:15 VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! 15-03-2020 11:21 BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! 10-03-2020 09:51 “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ 01-03-2020 22:58 CHP, İKTİDARA HAZIR MI? 16-02-2020 06:53 KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! 08-02-2020 23:15 EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI 04-02-2020 17:20 ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsin?
ARŞİV ARAMA