Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 14-12-2019 09:08

TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR?

Son günlerde İstanbul, Ankara, Bursa’da bazı özel öğretim kurumlarında, öğretmenlerin maaşlarını alamadıkları, bu yüzden eğitim öğretimin sürdüremez hale geldiği basına yansıdı. Sadece bir özel öğretim zincirinin 214 okulunda yaşanmış bu olay. Yüzlerce öğretmen, binlerce öğrenci mağdur!

Kuşkusuz bunun ülkenin içinden geçtiği ekonomik dar boğazla bir ilgisi var. Ancak Türkiye’de özel okullarda öğretmenlerin özlük hakları, eğitim öğretimde süreklilik güvence altında değil. Şu gerçek ile yüz yüze gelmiş olduk: MEB’de, kurumsal alt yapı da böyle durumlara son derece hazırlıksız.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesinin 2. Fıkrası, özel okullarda görev yapan öğretmenlere, ödenmesi gereken maaşın, sosyal yardımların kıdeme göre, dengi resmi okullarda yapılan ödemeler gibi olması hükmünü getiriyordu. Bu mevzuat öğretmenlere bir ölçüde sosyal güvence de sağlıyordu. Ne ki bu hüküm 2014 de yasadan çıkarıldı, böylece özel öğretimde öğretmenler korumasız bırakıldı. Genç özel okul öğretmenlerinin büyük bir çoğunluğu asgari ücrete mahkûm hale geldiler. Seslerini de kimseye duyuramıyorlar, basının hali malum.

MEB verilerine göre 2018-2019 eğitim-öğretim döneminde 12 809 özel öğretim kurumunda 169.740 öğretmen elinde neredeyse bir buçuk milyona yakın öğrenci eğitim görüyor. Yaygın eğitimi de işin içi katarsanız bu alanda görev alan öğretmen sayısı bugün 230 binin üzerinde.

On yıl önce özel öğretimin örgün eğitim içindeki payı %10’lar düzeyindeydi. Bugün bu gösterge neredeyse iki katına çıkmış durumda(% 19. 2). Bu kurumlarda görevli öğretmen sayısı ise Türkiye’deki bütün öğretmenlerin %15.8 düzeyine ulaşmış. Tablo ile göstermek gerekirse özel öğretimde durum 12 yıl içinde şöyle gelişti:

OKUL ÖĞRETMEN ÖĞRENCİ

2018-2019 Örgün Eğitim ( Toplam) 66. 849 1.077.307 18.108 860

2018-2019 Özel öğretim (örgün+yaygın Toplam) 27. 061 232.715 3.979.906

Özel eğitimin örgün eğitim içindeki payı Toplam okul içinde %19.2, Öğretmen sayısı içinde %15.8,

toplam öğrenci sayısında ise %8.7’dir

2014-2015 Özel öğretim 8.291 93.042 823.515

2006-2007 Özel öğretim 3.120 38.031 314.862

Bu göstergelerde ilginç olan son bir yıl içinde (2017-2018 ile 2018-2019 öğretim dönemleri arasında) örgün öğretimde açılan 1.284 okuldan 1.115’i özel okul olmuş. Eğitim yatırımlarının büyük oranda yükünü özel öğretim yüklenmiş görünüyor. Demek ki MEB parası olanın, çocuğunu özel okula göndermesinde ısrarcı! Özel dershaneler, bakanlığın politikası ve ısrarına boyun eğip hızla özel okula dönüşüyorlar, görünen o.

Bu gelişme eğitimde karmaşık yeni sorunları da beraberinde getiriyor. Doğru dürüst bahçesi, öğrenciye kişilik hizmeti verecek mekânı, yeterli deneyimi olmayan bir sürü özel eğitim kurumu ortaya çıktı, çıkıyor.

MEB okullarına atanmaktan umudunu kesmiş yüz binlerce branş öğretmeni bu okullar için ucuz iş gücü pazarını oluşturuyor. İçlerinden yeni mezunlara mesleği öğretmek bahanesiyle karşılıksız çalışma teklif edenler bile çıkıyor. Şanslı olanlar birkaç yıl hizmet verdikten, kurum için vazgeçilemez olduklarını kanıtlayabilirlerse ancak sosyal güvenceye kavuşup kurumda kalıcı hale geliyorlar. Kurum daha ekonomik bir alternatif bulduğunda ise öğretmeni hemen kapının önüne koyuveriyor. Ucuz iş gücü pazarının genişliği özel öğretim alanında öylesine katı ve acımasız bir rekabet ortaya çıkarıyor ki. Bu rekabetin eğitimin kalitesine katkısı sınırlı kalıyor. Çünkü kalite sürdürülebilirlik ile birlikte ete kemiğe bürünüp geleceğe katkı sağlar.

Eğitim, tatlı karlar devşirilecek bir alan değildir. Eğitimin vurgun fırsatı olarak görüldüğü yerde, rekabetin eğitimde kalitenin yükselmesine katkısı olmaz. Öte yandan bireysel yatırıma tümüyle karşı bir eğitimci kafası da olamaz. Çünkü eğitim sadece devletin eline bırakılmayacak kadar önemli bir alandır.

Demokratik işleyişin, insan ve çocuk haklarına saygının, hukukun, vicdanın işlemediği, uzlaşma kültürünün yerleşmediği yerde eğitim sistemi, iktidarın sürdürülebilirliğini garanti altına alma aracı olur çıkar. İktidarın ideolojik müdahalesine açık bir alan haline gelir. Türkiye’de yaşanan da bu.

Sivil toplumun eğitime katkısı son derece önemlidir. Fakat burada kastedilen sivil toplum siyasal parti gibi yapılanmış, ideolojik bir tutum ile kendini tanımlamış vakıf, dernek, tarikatlar değil. Modernleşmede bunun ilk örneği, 16. Yüzyılda Cezvit Tarikatı Okulları oluşturur. Türkiye’de FETÖ okul zincirlerinin örnek aldığı model budur. Bugün de bu modeli kullanan pek çok vakıf, dernek, tarikat var Türkiye’de.

Sivil toplumdan gelen girişimler; farklı eğitim anlayışlarından, deneysel çalışmalardan, mesleki organizasyonlardan, eğitim gönüllülerinden, vicdan sahiplerinden gelirse; işte o zaman o ülkede eğitimde kalite artar.

Avrupa’da Modernleşme sürecinde yaşanan deneyim, bize bunu gösterdi.

İngiltere’de Pazar Okulları, Lancesterci gözlem okulları, Robert Owen’in Çocuk Okulları böyle ortaya çıktılar. Pestalozzi, Yverdon’da yaptığı çalışmalar ile öğretmen yetiştirme ve çocuk merkezli eğitimde Avrupa Amerika eğitim sistemlerini derinden etkiledi. Ünlü Rus Yazarı Tolstoy, 1850’li yıllarda açtığı okulda, öğrencileri eğitim sürecine katan uygulamalara imza attı.

Bizim tarihimizde de bu tür kurum var. Darüşşafaka (1873) böyle bir kurumdur. Bir dönem Galatasaray Lisesi Müdürlüğü de yapan Tevfik Fikret bu amaçla “Yeni Mektep” adlı bir hareketin öncülüğünü yaptı, bu amaçla “Yeni Mektep Osmanlı Anonim Şirketi” adıyla bir şirket bile kurdu. Cumhuriyet’in ilanından hemen sonra 1928’de kurulan Türk Maarif Cemiyeti var (bugünkü TED), keşke bu tür özel öğretim kurumları ülkemizde daha çok olabilse.

Fakat “parası olan okusun” kafası ile eğitimdeki sorumluluğu Özel Öğretime devredemezsiniz. Vatandaştan topladığınız vergileri, çocuğunu özel öğretim kuruma veren veliye maddi destek vermek için kullanamazsınız. Girişimciye sen okulunu aç, sınıfı dolduramazsan ben sana koltuk çıkarım, diyemezsiniz. Vatandaş size o vergileri kamudaki okullarda eğitimin kalitesini arttır diye veriyor. Paranız varsa, önce okul aile birliğine ödettiğiniz, okuldaki hizmetlinin maaşını ödeyin.

Okul müdürünün bağış adı altında veliden para toplaması, sözde yasak! Oysa çocuğunu kayıt yaptırırken, daha iyi sınıfa yerleştirmek için kendisinden para istendiğini söyleyen pek çok veli var. Her şeyi parayla alınır satılır haline getirdiğiniz yerde, eğitimden, etikten söz edemezsiniz.

Derdiniz eğitim ise, bırakın okullar kendi bütçelerini oluştursunlar. Bu bütçeye destek olan, olmayan veliler okulun harcamalarını, gelir-giderini denetlesinler. Okul aile birliklerine okul bütçesini onaylama, denetleme hakkı verin. Sadece bunu yapsanız, pek çok vatandaş bölgesindeki okula daha fazla destek olur.

Vakıf üniversitelerine tahsis edilen araziler, ortaklıklar bozulunca “devleti dolandırdınız” suçlaması ile geri alınıyor. Demek ki bu adımı atarken düşüncenizin merkezinde eğitimden başka şeyler varmış. Okul öncesinin zorunlu eğitim kapsamına alınmasında ayak sürtmenin de, Yatılı İlköğretim Bölge Okullarını gözden çıkarmanın da asıl nedeni eğitim değil.

Öğretmenler sahipsiz, öğrenciler sahipsiz, bazı inanç odakları eğitimde devletin paydaşı olmuş. Sözün özü şu: Türkiye eğitiminde özel öğretim adı altında bir bezirgân saltanatı sürüp gidiyor.

Bunun temelinde de galiba iktidarı sürdürülebilir kılma amacı yatıyor?

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
HAVA DURUMU
Yol Durumu