DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Kazım ALDOĞAN
Kazım ALDOĞAN
Giriş Tarihi : 02-05-2020 09:06

CÜBBELİ SİYASET VE DİYANET

Kurtuluş Savaşının bitmesinde sonra Türkiye, 1930 yılından itibaren üzerinde yürümesi gereken bir yol olarak Kemalizm ideolojisinin bütünsel olarak kurumsal hale getirilmesi için çeşitli atılımlar yaptı. Başka bir ifadeyle yeni kurulan Cumhuriyetin temel ilkeleri Mustafa Kemal’in düşünceleriyle şekillenmeye başladı. Resmi ideoloji kavramı da sözü edilen bu kurucu ilkeleri kapsamaktadır. Kuşkusuz ideoloji siyasi bir yapı olan devletlerin ana payandasıdır. Kaldı ki Birinci Dünya savaşından sonra ulusların ideolojik biçimlenmeleri genel anlamıyla tek adamların –izm’leri şeklinde vücud buluyordu.

Bu yazımda bir dönem İslam Dünyasının Halifeliğini de yapan bir imparatorluğun mirası üzerinden modernleşme devrimi gerçekleştiren Türkiye Cumhuriyeti’nin seküler bir eko sistem içinde, devlet eliyle kurduğu Diyanetin tarihsel misyonun ne anlama geldiğini ortaya koymaya çalışacağım.

Şunu söylemeden geçmeyelim, İkinci Meşrutiyetin laboratuvarında hazırlanan Yeni Cumhuriyetin kendine has kimlik oluşumunun ilk adımı, önce Saltanatın, ardından da Hilafetin kaldırılmasıyla atıldı. Bundan sonra atılacak adım, altı yüz yıl teba olan kulun laik bir devlete geçişte din-devlet ilişkisi içinde nasıl bir birey olacağıdır.

Atatürk Kurtuluş savaşı öncesinde Anadolu’yu gezerken halkın eğilimini çok iyi analiz ederek, savaşın kazanılması için ortak bir hedefte buluşmanın önemini kavramış ve bunun da ancak din gibi güçlü bir aidiyet üzerinde başarılabileceğini düşünmüştü. Savaş arifesinde Hilafetin ve Saltanatın kaldırılması yönünde bir irade ortaya koymadığı gibi o dönem bir taraftan Doğuda ki şeyh ve cemaat önderleriyle görüşürken, diğer taraftan Alevilerin Pir Ocağı olan Hacı Bektaş’a gidip gereken desteği almıştı. Mustafa Kemal’in o dönemde İslam sembolünü kullanmasının başka bir zihin alt yapısı da İslam dünyasında emperyalizme karşı düşmanlık duygusunun

deyim yerindeyse pik yapmış olmasıdır. Kurtuluş savaşı bu manevi motivasyon ve ortak kombinasyonların iradesiyle kazanıldı.

Şimdi şu soruyu sormamızın zamanı geldi sanırım.

Kurtuluş Savaşından sonra kurulan Yeni Cumhuriyette devletin Anadolu’nun heteredoks eko sistemi içinde dinlere yaklaşımı nasıl oldu acaba?

DİYANETİN KURULMASI

Yukarıda da belirttiğimiz gibi Yeni Cumhuriyetin tamamlanması için kurucu iradenin kültür projesinin tamamlanması gerekiyordu. Bunun için modern ulusta dinle devlet işlerinin birbirinden ayrılması bir zorunluluktu. Bu amaçla önce 3 Mart 1924 yılında Tekke ve Zaviyeler, bir yıl sonra da 30 Kasım 1925 yılında Din İşleri Başkanlığı, şimdiki adıyla Diyanet kuruldu.

Din İşleri Başkanlığının kurulmasıyla, aslında yeni kurulan devletin din işlerine karışmaması ve diğer bütün dinler karşısında devletin tarafsız olması ilkesi amaçlanıyordu.

Tek partili dönemde devlet toplum üzerindeki kontrolünde pek zorlanmadı.1925’de Şeyh Sait isyanını, ardından 1937-1938 yıllarında ise Dersim isyanını bastırdı.

Dersim olayı, devletin Anadolu’da ki heterdoks dengeleri bırakıp yeni bir pozisyon almasına neden oldu. Bunda şüphesiz Şeyh Sait isyanın da büyük etkisi vardı.1940’lı yıllarında sonra devletin sistematik bir şekilde Sünni-dinsel bir çekim merkezi oluşturma çabası ortaya çıktı. Çok partili sistemle beraber Demokrat Partisinin popülist siyasal araçlarının en tepesine din olgusu yerleşti.

CÜBBELİ SİYASET

Erken siyasal İslam’ın kuluçka dönemi de DP’lı yıllarında başladı. DP’nin iktidara gelmesinden sonra dünyadaki küresel kutuplaşma, Sovyet Birliğine sınır olan Türkiye’nin komünizme yem olmaması

için Amerikan tarafından yeşil kuşak projesiyle kuşatılmasına neden oldu. Siyasal İslam’ın laik devletle içten içe hesaplaşmasının temel taşları döşenmiş oldu.12 Eylül cuntasının da yol verdiği Sünni merkezli cemaatçi odaklar, Türkiye sağ siyasetinin birer paralel organları oldular. Cumhuriyet tarihinde ilk defa dinci ve cübbeli bir cemaat olan Gülen cemaati ordu içinde darbe girişimi yapabilecek güce erişti.

Diyanet ve cemaatlerin sağ siyasal iktidarların ‘’ön bahçeleri’’ olması cübbeli siyasetin miladıdır. Birden fazla bakanlığın bütçesinden fazla olan ve dev bir organizasyona sahip olan bugünkü Diyanetin geçmişte olduğu gibi bugün de iktidarın etrafında fır dolanmasının nedenleri, anlattığımız bu tarihsel kayıtlar nedeniyledir.

2018 yılına kadar siyah renk olan Diyanet başkanı ve imamlarının cübbeleri artık işlemeli ve krem rengi.

Cübbeli siyasetin sadece rengi değişti, ancak siyasete etkisi hala aynı durumda.

NELER SÖYLENDİ?
@
Kazım ALDOĞAN

Kazım ALDOĞAN

DİĞER YAZILARI TÜRK SAĞININ ZİHİN İŞGALİ VE MUTLAK İKTİDAR 22-05-2021 08:53 LIVE.’’ALTIN KURALI,ALTINI OLAN KOYAR’’ 29-03-2021 22:59 DEMİREL’in SOL’a DARBESİ, 12 MART 12-03-2021 12:10 İDEOLOJİK KÖKLERDEN YOKSUN SİYASETİN ÇIKMAZI 27-01-2021 11:10 AMOR VİRTİTUS YA DA İKTİDAR SEVİCİLİĞİ 18-12-2020 10:17 SİVİL VESAYET RANTI 19-11-2020 06:03 UMUT TACİRİ 13-10-2020 09:55 KASABALI ZİHNİYET İLE AYDIN ÇATIŞMASI 23-09-2020 17:27 AKIL ÇAĞI MI İMAN ÇAĞI MI? 29-08-2020 00:26 CUMHURİYETİN HAFIZASINA YENİ FORMAT 06-08-2020 11:05 Türkiye Sağının Halk Dalkavukluğu 12-07-2020 11:51 LİDERE İTAAT FARZ DEĞİLDİR 31-05-2020 14:33 ŞAHSIM MERKEZLİ SİYASET MÜMKÜN MÜ? 14-05-2020 14:27 CÜBBELİ SİYASET VE DİYANET 02-05-2020 09:06 İKARUS’UN DÜŞÜŞÜ VE SINIR TANIMAYAN HIRSLARIMIZ 19-04-2020 10:57 KÜRESEL KRİZ VE YENİDEN BABA DEVLET MODELİ 10-04-2020 10:20 DÜZENE ÇOMAK SOKAN VİRÜS 30-03-2020 09:24 SURİYE SORUNUN TARİHSEL HAFIZASI VE İMAM GAZALİ 24-02-2020 11:16 BİTMEYEN TARTIŞMA, SİYASET VE AHLAK 01-02-2020 10:41 LALE DEVRİNDEN KANAL DEVRİNE 29-12-2019 12:03 SİYASETTE YENİLİK ARAYIŞI 27-11-2019 09:51 Türkiye’nin Çıkmazı; Demokrası Dışı Siyaset Hevesi 12-09-2019 10:52 DIŞARIYA BAĞIMLI OLMA ZORUNLULUĞU 22-07-2019 08:22 DİLİ GEÇMİŞ ZAMAN 29-03-2019 09:42 SİYASET PLANLAMA VE STRATEJİ GELİŞETİRMEDİR 11-03-2019 07:52 TÜRKİYE’DE MUHALEFET SODOM VE GOMORE’DIR 07-02-2019 01:28 DEMOKRASİYLE ALDATANLAR 17-01-2019 15:24 HİKÂYESİ BİTMİŞ OLANLARIN DEĞİRMENİNE SU TAŞIMAK 24-12-2018 10:06 İTAAT,İTİBAR VE LİDER 12-12-2018 17:36 SİYASETTE MELEZ İTTİFAKLAR DÖNEMİ 05-12-2018 11:02 TÜRK SİYASETİNİN SABİTLEŞEN MİTİ ‘’TEHLİKELİ ÖTEKİLER’’ 26-11-2018 12:42 İDEOLOJİK MERKEZLİ SİYASETTEN ALGI YÖNETİMİ SİYASETİNE 18-11-2018 12:10 BUDANAN CUMHURİYETE DOĞRU 13-11-2018 20:49
ARŞİV ARAMA
Mersin Adana Tren Saatleri 2021
Gazetemiz MEİGDER Üyesidir
Meigder