DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 04-10-2020 12:36

TÜRKİYE’DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME

UNESCO ve ILO tarafından 1966’da ilan edilen, 5 Ekim Dünya Öğretmenler Gününü 53 yıldır kutluyoruz, bir yenisini kutlamaya hazırlanıyoruz. Gelin bu hafta biz de, Türkiye’de öğretmen yetiştirmenin mutlu günlerini analım, bugün bu alanda yaşadığımız sıkıntılara göz atalım.

Eğitim Enstitüleri ile 1950’den itibaren bu kurumlara alan öğretmeni yetiştiren Yüksek Öğretmen Okulları Türkiye’de öğretmen yetiştirme sisteminin bel kemiğini oluşturdular. Köy Enstitüleri ile öğretmen okulları deneyimi üzerinde yükselen İlköğretmen okulları ise, çoğu kırsal kesimden gelen dar gelirli aile çocuklarını, 1954’den itibaren bu sisteme hazırlayan, taşıyan, öğretmen yetiştirme sistemine ruhunu veren belirleyici kaynaklar oldular.

Türkiye’de öğretmen yetiştirme sistemi bütün bu okullaşmaların bir biri ile eklemlenmesi, birbirini beslemesi ile ortaya çıktı, sistem bütünlüğüne ulaştı. 1954-1970 arasında ise altın dönemini yaşadı, asıl kaliteli öğretmenler bu dönemde yetişti.

Öğretmen yetiştirme sistemine öğrenciler daha ortaokul sıralarında öğretmenleri tarafından seçilip hazırlanırlardı. Parasız yatılı okumak üzere sınavla seçilen bu öğrenciler özenle yetiştirildiler. Bu gençler kendilerine verilen emeğin karşılığını, kamuya mecburi hizmet olarak kat be kat ödediler.

İlk Öğretmen okullarını bitirenler, Eğitim Enstitülerinde, Eğitim Enstitülerini bitirenler Yüksek Öğretmen Okullarında okudular, yetkinleştiler. Öğretmenliğin sorunları hakkında çok değerli kuramsal çalışmalar yaptılar, eşsiz makaleler, kitaplar kaleme aldılar. Öğretmen yetiştirme sistemin başlıca özellikleri şöyleydi:

1. Bu okullarda öğrencilerin kabaca yüzde 75’i yatılı, %25’i gündüzlü okudular.

2. Okullar, öğrencilerini kendileri seçtiler. Öğrenci seçiminde öğretmen yeterlilikleri dışında başka bir ölçüt kullanılmadı.

3. Öğrencilerin başarılı olması, hem kuramsal hem uygulama düzeyinde ciddi bir çabayı gerektiriyordu.

4. Mezun olanın öğretmen olup olamayacağına, öğretmen olarak atanacaksa hangi okullaşmalara atanacaklarına, kimin yüksek öğretmen okulunda okuyacağına, öğretmenleri karar veriyordu.

5. Öğrenciler okul yaşamına ve okulun işleyişine, yöneticilerini kendileri belirledikleri örgütleri aracılığı ile aktif biçimde katılıyorlardı.

6. Bu okullarda, o dönem koşullarına özgü, demokratik bir süreç işletiliyordu.

Bu sistem içinde yetişen öğretmenler, öğrencilerinin yaşamında derin izler bıraktılar. Eğitim sisteminde kaliteyi arttırdılar. Toplum içinde öğretmenliğin itibarı, saygınlığı bu öğretmenlerin elinde arttı.

1970-1980 arasında yaşadığımız çatışmalı süreçte, bu sistem dağıtıldı.

Milli Eğitim Temel Kanunu (1974) her seviyede öğretmeni yüksek öğretim yoluyla yetiştirme şartı getirdi. Bu yasal düzenleme ardından ilk öğretmen okulları 1974’de liseye dönüştürüldüler. İlk Öğretmen okullarının kapatılması ile kaynağı kuruyan Yüksek Öğretmen Okullarının önce hazırlık sınıfları (1974), sonra kendileri (1978) kapatıldı. 1979’da da Eğitim Enstitüleri Eğitim Yüksek Okulları haline getirilerek kapatıldılar.

Bütün bu müdahalelerde gerekçe hep aynıydı: “Siyasete bulaştılar, terör eylemlerine karıştılar”. İlginçtir, bu oldubittilerin altında hep CHP imzası var, tıpkı köy enstitülerinin kapatılmasında olduğu gibi. Koşulları ise sağ iktidarlar, MC hükümetleri hazırladı.

Öğretmen yetiştirmede aşamalılık, bütünlük böyle ortadan kalktı. Öğretmenler, bütün kademelerde, eğitim fakültelerinde yetiştirilmeye başlandı. Öğretmeni eğitim fakülteleri yetiştirirken MEB, öğretmeni istihdam eden taraftı. Yani davul birinin boynunda, tokmak diğerinin elinde kaldı. 2000’den sonra ise eğitim fakülteleri öğretmen yetiştirme rolünü, önce Fen ve Edebiyat Fakülteleriyle, sonra İlahiyat fakülteleri ve Milli Eğitim Vakfı gibi kurumlarla paylaşmaya başladı. MEB, bugün öğretmeni kendi yetiştirmeyi dillendiriyor.

Eğitim Fakültelerinde eğitici kadroların, öğretmen yetiştirme yanı sıra alanlarında kariyer yapma gibi hedefleri de vardı. Kuşkusuz alanda uzmanlaşma eğitici kadroların niteliğini arttıran bir olgu oldu, fakat bu iki rol, birbirini destekleyecek biçimde çoğu kez yazık ki kullanılamadı.

Bu ikilik, Eğitim Fakülteleri ile Fen Fakülteleri arasında süre giden bir tartışmaya, rekabete de yol açtı. Her iki fakültede de sonuçta pek çok bilim dalı ortaktı. Fen Fakültelerinde öğretim üyeleri, asıl alan uzmanının kendileri olduğunu, eğitim fakültelerinde alan derslerine girme önceliğinin de kendilerinde olması gerektiğini savundular.

Bu iki kurum enerjisini, bütün kademelerde öğretmen yetiştirmenin, neden ille de “Fakülte” bünyesinde örgütlenmek zorunda olduğunu tartışmaya harcasalardı, sonuçları bakımından bugün belki daha iyi olurdu.

Bu süreçte asıl eğitimci kadrolar, asistanlık sistemi içinde yetişti. Fakat yazık ki, asistanlık sisteminin her eğitim fakültesinde, hatta aynı fakültenin farklı bölümlerinde, aynı standartlarda işlediğini söylemek çok zor.

Eğitim Fakültelerine dışarıdan öğretmen atamalarının her zaman liyakate dayalı işletildiğini söylemek de zor. Öğretmen yetiştirme sisteminde, MEB bünyesinde deneyim kazanmış öğretmenlere yer verilmesinin de artık bir önemi de kalmadı. Asıl olan, bütün alanlarda (branşlarda) öğretmenlerinin aynı zamanda iyi birer eğitimci olarak yetiştirilebilmeleri olmalıydı. Yazık ki bunu beceremedik.

Öğretmen atamalarında siyasi tercihlerin, kayırmaların, adrese teslim akademik kadro alımı ilanlarının, belirleyici olduğu bir süreci yaşanıyor. Dekanların, bölüm başkanlarının görüşü bile alınmadan ana bilim dallarına, o dalla ilgisi olmayan branşlarda atamalar yapılıyor. Öğretmen yetiştirmenin artık bir standardı, ölçülebilirliği, denetlenebilirliği yok. Akredite olmuş bir öğretmen yetiştirme sisteminden bahsetmek, bugün mümkün değil.

Ders dağılımları, liyakate, alan uzmanlığına göre değil öğretim üyesi hiyerarşisi içinde belirlenen öncelik hakkına dayalı olarak işliyor. Programlarda kültür, meslek, alan derslerinin ağırlıkları, zorunlu ya da isteğe bağlı dersler sürekli değişiyor.

En önemli sorun alanlarından biri de öğretmenlik uygulamaları. Batı ülkelerinde öğretmenlik uygulamalarının genel program içindeki ağırlığı kabaca üçte bir oranında. Öğretmenlik uygulamaları teorik eğitimle iç içe yürüyor, birbirinden ayrıştırılmamış yani. Biz de ise öğretmenlik uygulaması altı yarıyıllık eğitimin son dönemine sıkışmış durumda. Her dönem görev alan rehber öğretim üyeleri ise sürekli değişiyor.

En vahim olanı da şu: Bugün eğitim fakültelerinde okul öncesi ile sınıf öğretmeni, lisede görev alacak matematik öğretmeniyle ortaokulda görev alacak müzik öğretmeni aynı sınıfta, aynı programlarla yetiştiriliyor. Bu çağda, bütün öğretmenleri aynı sınıfta aynı programla yetiştirmek nasıl bir mantık, anlamak mümkün değil.

İşin garibi, bütün bu öğrencilerin başarı düzeylerini ise bağıl değerlendirme ile belirliyoruz. O bağıl değerlendirme ki, aynı dersi alan branş öğretmenlerinin başarılarını kendi gurubu içinde belirleme ilkesine dayanıyor. Bu tutarsızlığı açıklayacak bir felsefe yok.

Bunun üzerine bir de sınıfların en az 50 kişiden oluşmasını, ortalama sınıfta 60-70 civarında öğrenci olmasını, pandemi koşullarında bunun uzaktan eğitimde 100 öğrenciye kadar çıkmasını ekleyin. Sonra da gelin bu dönemde iyi öğretmen yetiştirildiğini iddia edin, buna toplumu ikna edin.

Türkiye öğretmen yetiştirme sisteminde bugün yaşanan karmaşa yazık ki bu. Burada sadece belli başlı sorunlara işaret edebildik.

Peki, özellikle sistemi yönetenler katında, bu durumdan sizce kaç kişi rahatsız?

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI MODERNLEŞMEYİ ETKİLEYEN DÜŞÜNCE AKIMLARI, EĞİTİMDEKİ SONUÇLARI 23-01-2021 21:08 İSLAMCILIK- BATICILIK- TÜRKÇÜLÜK ÇATIŞMASI İÇİNDE İSTİKRAR ARAYIŞI! 12-01-2021 19:10 2021 TÜRKİYESİNDE, EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALENİN SONUÇLARI ÜZERİNE 01-01-2021 21:01 OSMANLI-TÜRK GELENEĞİ İÇİNDE MEDRESELER 21-12-2020 01:10 İNSAN HAKLARI MI DEDİNİZ? 11-12-2020 09:46 “ÇIKMAZ BU YOLUN BİR YERE!” 16-11-2020 08:45 UZAKTAN ÖĞRETİMDE BARİ ÖĞRETMENİ RAHAT BIRAKIN! 31-10-2020 08:26 YENİ NORMAL: İKTİDAR DEVLET, MUHALEFET DÜŞMAN! 16-10-2020 16:06 TUHAF İŞLER 11-10-2020 07:09 TÜRKİYE’DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME 04-10-2020 12:36 MEMLEKETİN HALİ VE YENİDEN ATATÜRK MESELESİ ÜZERİNE! 26-09-2020 06:52 DARBECİLER, BİR ÖĞRETMEN OKULUNU NASIL YÖNETİR? 14-09-2020 05:56 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE ÇÜRÜME DÖNEMİ 07-09-2020 08:37 KUŞKANADI: BİR GONCA HİKÂYESİ 01-09-2020 07:50 NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? (2) 24-08-2020 01:58 NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? 15-08-2020 19:54 AH ŞU LİBOŞLAR! (2 09-08-2020 21:56 AH ŞU LİBOŞLAR! 03-08-2020 07:51 Cumhuriyeti 2. yüzyıla taşıyacak partiden, parti içi demokrasi manzaraları! 27-07-2020 08:15 101 AKSAÇLI’DAN MUHALEFETE ÇAĞRI! 21-07-2020 16:43 KONJONKTÜRÜ SÜRDÜRMEDE İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (2) 18-07-2020 18:44 İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (1) 14-07-2020 09:43 Abdülhamit üzerinden Türkçü-islamcı kapışması ve çağrıştırdıkları! 06-07-2020 10:36 BİR ANI: DURSUN DUMAN NASIL KATLEDİLDİ! 26-06-2020 00:46 DAYANIŞMAYA ENGEL DAVRANIŞ KALIPLARI VE ÖNYARGILAR ÜZERİNE! 17-06-2020 01:10 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE BİR SALDIRI, BİR ÖLÜM: NAVER ENGİN 11-06-2020 09:52 CHP İKTİDARINDA NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VE BALIKESİR’DE SOL (1978) 04-06-2020 23:02 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE ÇATIŞMALI YILLAR -1- (1976-1977) 31-05-2020 05:34 KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI 28-05-2020 08:47 DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) 21-05-2020 03:29 BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ 15-05-2020 08:49 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ 08-05-2020 09:56 ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! 01-05-2020 10:34 BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! 23-04-2020 19:40 Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! 16-04-2020 14:34 TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! 13-04-2020 07:36 DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! 05-04-2020 13:10 VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? 26-03-2020 23:15 VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! 15-03-2020 11:21 BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! 10-03-2020 09:51 “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ 01-03-2020 22:58 CHP, İKTİDARA HAZIR MI? 16-02-2020 06:53 KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! 08-02-2020 23:15 EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI 04-02-2020 17:20 ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
Yol Durumu
ARŞİV ARAMA