DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 15-02-2021 09:32

TÜRKİYEDE ÜNİVERSİTE GERÇEĞİ

Batı’da üniversiteler, 13. Yüzyıl ortalarından itibaren ticaret burjuvazisinin yeni yaşama alanı talebi içinde belediyelere bağlı, kilisenin içinden ortaya çıktılar. Mesleki eğitim ile dirsek teması içinde, kurallarını kendileri koyan korporatif yapılar biçiminde örgütlendiler. Toplumda gelişen iş bölümünün, çeşitlenen ihtiyaçların birer sonucu olarak yaygınlaştıkça, modernleşme sürecinin de ateşleyicileri oldular.

Türkiye’de ise üniversite serüveni, modernleşmenin bu topraklarda sancılı gelişmesinin bir göstergesi gibidir. Tutucu güç haline gelen dönemin Uleması, üniversiteye hep kuşkuyla bakmıştır.

Darülfünun (fenler evi) kurulmasına 1845’de karar verilir. Binasının yapılması 20 yıl sürer. 1863’de Derviş Paşa dayanamaz, halka açık Fizik dersi ile eğitim öğretimi başlatır. 1865 yılında çıkan yangında 4 bin kitabı ile Darülfünun yanar, kül olur.

1870’de Hoca Tahsin müdürlüğünde yeniden açılır. Ramazan ayı gelir, derslere ara verilir. Dönemin ünlü İslam bilgini Cemalettin Afgani verdiği bir konferansta “Fen’lerin dine üstün” olduğunu söyler, ayaklanma çıkar, kuruluşundan altı ay sonra Darülfünun bir kez daha kapanır.

1875 yılında Galatasaray Sultanisi içinde Mekatib-i Aliye-i Sultani adıyla üçüncü defa açılır. Bu bir yandan Galatasaray Sultanisinin önemini ortaya koyar, diğer yandan yöneticilerin üniversite kavramına ne kadar uzak olduğunu da gösterir. Bu yapı, 1881 yılına kadar öğretim dili Türkçe ve Fransızca olarak faaliyetine devam eder. Bu tarihte üniversitenin hukuk bölümü bağımsız bir okul halinde ayrılır, edebiyat bölümü de kapanınca özelliğini yitirir.

1900 yılında Darülfünun-u Şahane adıyla yeniden açılsa da, gerçek bir üniversite haline gelmek için, 1909 yılında İttihat ve Terakki liderlerinden Emrullah Efendi’nin elinde ideolojik yaklaşımı içinde yeniden yapılanmayı bekleyecektir. Bu süreçte Almanya’dan getirilen profesörlerin katkısı önemlidir. 1912 yılında Emrullah Efendi’nin çıkardığı Darülfünun Nizamnamesi ile üniversitenin asıl serüveni başlar. Bu dönemde üniversitenin rektörünü kendisinin seçtiğini de hatırlayalım.

Türkiye’ye davet edilen Prf. Albert Malche’ın verdiği rapor doğrultusunda 31 Mayıs 1933’de Darülfünun kapatılır, yerine İstanbul Üniversitesi kurulur. Bu yeniden yapılanmada, 1926’dan itibaren Hitlerden kaçıp Türkiye’ye sığınan 15 kadar Alman profesörün katkıları da önemlidir. Alman Profesörlere üniversite kapısı ardına kadar açılırken, orijinal eğitim düşüncesi ile hatırladığımız Darülfünun son rektörü İsmail Hakkı Baltacıoğlu kapının önüne konacaktır. İkinci üniversite ise Ankara’da 1946’da Ankara Üniversitesi adıyla kurulur.

Üniversiteden toplumun beklentisi, her alanda nitelikli insan gücü yetiştirmesi, bilgi üretmesi, ürettiği bilgiye sahip çıkması, bilgiyi halkın yaşamında kullanılacak hale getirmesi, yaşamda kullanılmak üzere teknolojiye dönüştürmesi, bu amaçla projeler geliştirmesi olarak özetlenebilir.

Bugün 79’u vakıf, 129’u devlet, 203 üniversitemiz var. Yüksek öğretimde lisans ve ön lisans düzeyinde 8 milyonu aşan da öğrencimiz var. BİLKENT, ODTÜ, İTÜ, İstanbul, Sabancı, Boğaziçi, Koç, Hacettepe ile bunlara eklenebilecek üç beş üniversite dışında, toplumun beklentilerine uygun işleyen, gerçekten kurumsallaşmış üniversite var mı?

Bizde üniversiteden devletin asıl beklentisi, devleti ayakta tutacak siyasi ve mesleki seçkinler yetiştirmek oldu. Ziya Gökalp’e göre modern eğitim içinden yetişen aydınlar, modernleşme ile gelen evrensel bilgiyi halka götürürken halktan da kültürü alacaklardı, böylece birer seçkin olma hakkı kazanacaklardı. Bunu da ne ölçüde becerebildi aydınlarımız, meçhul!

• Üniversite, bilim ve teknolojinin etrafında geliştiği bir merkez olamadı, Batıda olduğu gibi Türkiye’de bir türlü.

• Yüksek öğretime olan istem karşılanamayacak düzeye ulaştı. Çünkü orta öğretim mesleki eğitim temelinde yapılandırılamadı.

• Gerekli alt yapı hazırlanmadan ve öğretim üyesi sorunu çözülmeden yeni yüksek okullar ve üniversiteler açıldı.

• Yüksek öğretimde öğrencilerin bilim alanlarına dağılımı ile kalkınmanın gerektirdiği insan gücü arasındaki denge de bir türlü tutturulamadı.

• Yüksek öğretimde okullaşma oranı, gelişmiş ülkelerdeki okullaşma oranlarının çok altında kaldı.

• Yüksek öğretimde; eğitimin kapsam ve niteliği, başarı oranları kurumlar arasında önemli farklılıklar gösterdi.

• Nitelik ikinci plana itildi, unvanların kazanılmasındaki standartlar sık sık değişti, üniversite statü, saygınlık ve ücret bakımından gelişeceği yerde her geçen gün geriledi.

• Bu durum; birçok üniversiteyi yüksek okul düzeyine düşürdü; bilgi aktarma, iktidarın dümen suyunda hareket etme, bilgi ve fikir üretmenin önüne geçti.

• Son 20 yılda Türkiye üniversitelerinde bilim yapma potansiyeli, akademisyen başına yapılan yayın sayıları, alanlara göre yayınların dağılımı, bunların ülkemiz bilimine ve üniversitelerine katkıları sorunludur. Kullanılacak (atıfta bulunulacak) bilgi üretme yerine, unvana yetecek makalelerle yetinildi.

• Üniversitelerde liyakat yerine unvana dayalı son derece merkeziyetçi ve hiyerarşik bir işlerlik yerleşti. Apartman sakinine tanınan yöneticisini seçme hakkı, bilim insanına tanınmadı. Tanınan nispi seçme hakkı da, kurumsallaşmanın olmadığı yerde ideolojik çatışmalara kurban gitti. Artık bugün sıra, üniversiteleri siyaseten atanmış kayyumlarla yönetmeye geldi.

Çözüm bir yana, yukarıda listesini verdiğimiz sorunları daha da derinleştiren bir rol oynadı Yüksek Öğretim Kurulu. Geldiğimiz noktada unvanını, medya ekranlarında siyasi çatışmalarda kullanan profesörlere tanık oluyoruz.

Bilimsel, yönetsel, ekonomik özgürlüğe sahip olmadığı, bilimsel objektif, tarafsız, tutarlı tavrı ile öğretim üyesinin halkına güven veremediği bir ülkede, üniversite, nitelikli insan yetiştiremez; bilim ve teknoloji üretemez.

Kararname ile dışarıdan rektör atamaya Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyeleri ve öğrencileri, haftalardır inatla direniyorlar. Bu ülkenin aydınlık geleceği için hala bir umut var, bunu bize gösteriyorlar.

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Türer

Ali Türer

DİĞER YAZILARI PROGRAMCI GÖZÜYLE ANAYASA! 02-03-2021 08:57 TÜRKİYEDE ÜNİVERSİTE GERÇEĞİ 15-02-2021 09:32 KATILIMCI DEMOKRASİ ÜZERİNE 02-02-2021 22:26 MODERNLEŞMEYİ ETKİLEYEN DÜŞÜNCE AKIMLARI, EĞİTİMDEKİ SONUÇLARI 23-01-2021 21:08 İSLAMCILIK- BATICILIK- TÜRKÇÜLÜK ÇATIŞMASI İÇİNDE İSTİKRAR ARAYIŞI! 12-01-2021 19:10 2021 TÜRKİYESİNDE, EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALENİN SONUÇLARI ÜZERİNE 01-01-2021 21:01 OSMANLI-TÜRK GELENEĞİ İÇİNDE MEDRESELER 21-12-2020 01:10 İNSAN HAKLARI MI DEDİNİZ? 11-12-2020 09:46 “ÇIKMAZ BU YOLUN BİR YERE!” 16-11-2020 08:45 UZAKTAN ÖĞRETİMDE BARİ ÖĞRETMENİ RAHAT BIRAKIN! 31-10-2020 08:26 YENİ NORMAL: İKTİDAR DEVLET, MUHALEFET DÜŞMAN! 16-10-2020 16:06 TUHAF İŞLER 11-10-2020 07:09 TÜRKİYE’DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME 04-10-2020 12:36 MEMLEKETİN HALİ VE YENİDEN ATATÜRK MESELESİ ÜZERİNE! 26-09-2020 06:52 DARBECİLER, BİR ÖĞRETMEN OKULUNU NASIL YÖNETİR? 14-09-2020 05:56 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE ÇÜRÜME DÖNEMİ 07-09-2020 08:37 KUŞKANADI: BİR GONCA HİKÂYESİ 01-09-2020 07:50 NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? (2) 24-08-2020 01:58 NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? 15-08-2020 19:54 AH ŞU LİBOŞLAR! (2 09-08-2020 21:56 AH ŞU LİBOŞLAR! 03-08-2020 07:51 Cumhuriyeti 2. yüzyıla taşıyacak partiden, parti içi demokrasi manzaraları! 27-07-2020 08:15 101 AKSAÇLI’DAN MUHALEFETE ÇAĞRI! 21-07-2020 16:43 KONJONKTÜRÜ SÜRDÜRMEDE İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (2) 18-07-2020 18:44 İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (1) 14-07-2020 09:43 Abdülhamit üzerinden Türkçü-islamcı kapışması ve çağrıştırdıkları! 06-07-2020 10:36 BİR ANI: DURSUN DUMAN NASIL KATLEDİLDİ! 26-06-2020 00:46 DAYANIŞMAYA ENGEL DAVRANIŞ KALIPLARI VE ÖNYARGILAR ÜZERİNE! 17-06-2020 01:10 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE BİR SALDIRI, BİR ÖLÜM: NAVER ENGİN 11-06-2020 09:52 CHP İKTİDARINDA NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VE BALIKESİR’DE SOL (1978) 04-06-2020 23:02 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE ÇATIŞMALI YILLAR -1- (1976-1977) 31-05-2020 05:34 KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI 28-05-2020 08:47 DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) 21-05-2020 03:29 BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ 15-05-2020 08:49 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ 08-05-2020 09:56 ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! 01-05-2020 10:34 BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! 23-04-2020 19:40 Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! 16-04-2020 14:34 TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! 13-04-2020 07:36 DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! 05-04-2020 13:10 VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? 26-03-2020 23:15 VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! 15-03-2020 11:21 BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! 10-03-2020 09:51 “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ 01-03-2020 22:58 CHP, İKTİDARA HAZIR MI? 16-02-2020 06:53 KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! 08-02-2020 23:15 EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI 04-02-2020 17:20 ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ 28-01-2020 17:51 DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? 21-01-2020 00:53 KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! 13-01-2020 08:33 Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar 29-12-2019 13:09 ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP 23-12-2019 07:18 TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? 14-12-2019 09:08 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! 30-11-2019 12:16 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN 25-11-2019 10:47 YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE 16-11-2019 12:45 KİM KAYBEDİYOR? 05-11-2019 08:51 Yurtta Barış, Dünyada Barış! 30-10-2019 07:56 NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) 26-10-2019 23:35 OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! 11-10-2019 12:24 NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU 01-10-2019 07:34 POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM 23-09-2019 07:38 OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! 07-09-2019 06:47 BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 04-09-2019 13:51 HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! 03-09-2019 09:38 BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ 27-08-2019 09:29 KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! 04-08-2019 07:50 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR 25-07-2019 08:04 MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? 19-07-2019 09:43 BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ 11-07-2019 09:02 BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? 29-05-2019 07:56 TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! 05-05-2019 08:05 İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 13-04-2019 09:26 AYIPLI SEÇİM! 02-04-2019 12:12 Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! 28-12-2018 09:06 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) 10-12-2018 09:00 ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? 24-11-2018 20:42 GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? 12-11-2018 12:07 MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! 03-11-2018 00:23 BEKA SORUNU! 14-10-2018 07:32 Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? 13-09-2018 11:40 PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! 10-09-2018 10:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) 18-08-2018 09:40 POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) 13-08-2018 08:25 EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! 02-07-2018 08:26 SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! 21-06-2018 06:05 ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! 10-06-2018 01:34 EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! 03-06-2018 15:31 CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! 30-04-2018 07:51 TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 01-04-2018 02:04 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! 26-12-2017 17:11 Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! 09-12-2017 19:11 Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? 06-11-2017 22:37 Lider nasıl yetişir? 08-10-2017 09:45 SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! 24-09-2017 09:24 Eğitimde Adalet var mı? 04-09-2017 19:29 Uhrevileşmeye doğru! 10-08-2017 16:23 YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! 23-07-2017 13:35 Anlam Arayışı 01-07-2017 12:54 Zorunlu Arabuluculuk 20-06-2017 20:39 MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? 08-06-2017 15:09 ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? 28-05-2017 08:27 CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU 07-05-2017 11:09 “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! 23-04-2017 10:41 BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! 16-04-2017 09:45 YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? 03-04-2017 13:29 Öğretmen Atamalarında Keyfilik! 18-03-2017 19:03 EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! 06-02-2017 10:50 BİREY OLABİLMEK! 01-02-2017 08:00 AKIL TUTULMASI 18-01-2017 09:07 ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? 08-01-2017 09:58 Yeni Yıl Kutlamasına İntizar 31-12-2016 12:32 EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI 20-12-2016 06:49 İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! 09-12-2016 11:56 Eğitimde İşler Yolunda mı ? 05-12-2016 10:10
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
ARŞİV ARAMA
Gazetemiz MEİGDER Üyesidir
Meigder