Mersin Haberleri, Mersin Son dakika Haberleri - Sonses.tv'de
HV
28 HAZİRAN Salı 23:53
Advert

BİAAT KÜLTÜRÜ

Ali Türer
Ali Türer
Giriş Tarihi : 20-05-2022 16:00

Biat kültürü, Osmanlı klasik devlet yapısına özgü bir kültür öğesidir. Allah ile kul arasındaki ilişkiden kaynağını alır. Padişah ile kapıkulu, pir ile mürit, usta ile çırak, müderris ile softa arasındaki birebir ilişkilerde ortaya çıkmıştır.

Osmanlı klasik eğitim sistemi, sarayın ihtiyaç duyduğu askeri koruyucular (yeniçeri) ile padişahın ve mülkün hizmetlilerini (kapıkulunu) ve dahi sistemde sosyal ilişkileri düzenleyecekleri (müftüleri) ve yürütecekleri (kadıları) yetiştirirken aynı zamanda birebir ilişkilere de meşruiyet kazandırmıştır.

Osmanlı klasik eğitim sisteminin bilimden, tartışmadan, deneyden ve gözlemden uzak durması, hafıza eğitimine, hitabete ağırlık vermesi, bir gönül eğitimi niteliği ile ortaya çıkması üstlendiği bu rol icabıdır. Biat kültürü, hep aynı kalan bire bir ilişkiler üzerinde yükselir, kaynağını fıkıhtan alır.

Özgür iradesi ile Allaha bağlanan mümin, bu bağlanma karşılığında kullanımına sunulan dünya nimetlerini Allahın gösterdiği yolda kullanma sorumluluğunu üstlenir. Buna Velayet-i Hassa denir. İntihar ederse cehenneme gideceğini bilir.

Öte yandan örfi bakımdan (kanın taşıyıcısı olması nedeniyle) yönetme hakkını elde etmiş padişah, aynı zamanda en iyi iman eden olarak Allah nezdinde cemaati Allahın gösterdiği yolda yönetme sorumluluğunu yüklenmiş olur. Buna Velayet-i Amme, bu sisteme de Hilafet denir. Reisin hareket alanı şeriat ile belirlenmiştir. Şeriata uygun davranmazsa cemaatin ayaklanma hakkı doğar. Osmanlı devletinde ayaklanmalar, padişah şeriata uygun davranmadı gerekçesi ile çıkmıştır.

Hıristiyanlık kurumsallaşmış bir din, papaz Allah’ın bizatihi yeryüzündeki temsilcisidir. O nedenle feodal yapı içinden sözleşme kültürü, mülkiyet ilişkisi ortaya çıkabilmiştir. Kapitalizmin Feodalizmin içinden çıkabilmesi bu sayede mümkün olmuştur.

Oysa biat Kültüründe yükümlük tek taraflıdır. Allah taraflardan biri değildir. O nedenle Doğu’da mülkiyet, sözleşme, uzlaşma gibi kavramlar Batı’da üstlendikleri anlamları ile kullanılmazlar.

Biat kültüründe insan, kulluk görevlerini yerine getirme karşılığında Allahtan korunma ve kollanma bekler, ümit eder.

Osmanlı’da padişah kapıkulu, pir mürit, usta çırak, hoca talebe arasındaki ilişkiler de benzer biçimde yürür. Kapıkulu padişahın huzuruna “boynum kıldan incedir” diye girer. Huzurdan çıkarken cellâdın eline verilmeyeceğinin bir garantisi yoktur. Ama padişah yolunda ölmek onun için bir onurdur. Eğitim sistemi içinde böyle yetiştirilmiştir. Karşılığında ne kadar işe yaradığına bağlı olarak padişah tarafından korunur, kollanır. Fakat sahip olduğu zenginlik itibar, mülkiyet bir hak değildir, her an elinden alınabilir.

Biat kültürü, II. Meşrutiyet’te ve Cumhuriyet döneminde biçim değiştirmiş, fakat intisap ve korunma olarak bürokrasi içindeki ilişkilerde özü itibarı ile korunmuştur. “Din ve devlet için Eğitim” yerini “Devlet ve Millet için” eğitime bırakmıştır.

Yeni eğitim anlayışı içinde insanın, yaratık olmaktan çıkıp milletin bir üyesi haline gelebilmesi için, bireysel özünü ülkünün aydınlattığı yolda kolektif kültür içinde eritmesi gerekir.

Ziya Gökalp İslamcılık ile Türkçülük arasındaki uzlaşmayı Kızıl Elma yapıtında şu dizelerde açıklar.

Gövdelerde kesret var.

Gönüllerde vahdet var.

Fertler yok cemiyet var

lailaheillallah.

Türkiye’de bürokrasinin hukuk ve liyakat temelinde değil de üstündekine intisap altındakini koruma ve kollama biçiminde ortaya çıkması bundandır.

Devletin temel istihdam alanı olduğu yerde gelenek ve göreneğe dayalı ilişkiler içinden demokrasi gelişemez, gelişememiştir de.

İnsan ilişkilerine yön veren kültür, eğitim sistemleri içinde üretilir, ülkenin moral dayanakları bu üretimin üzerinde şekillenir.

2000’li yıllarda AKP, tıpkı 2. Abdülhamit döneminde olduğu gibi eğitim sistemi için geliştirdiği programlarda dini ağırlığı her geçen yıl biraz daha arttırma yoluna gitmiştir.

Biat kültürünün yükseldiği yerde siyaset, tetikçiler arası çatışma alanı haline gelir. Siyasetçinin kendi başına bir özgül ağırlığı olamaz. Işık reisten gelir. Reis ne derse, doğru odur. Kimin hain kimin kahraman olduğuna o karar verir. Yargı kararları siyasi ihtiyaçlara göre şekillenir. Reisin yakınında yer alabilen, zengin olur. Gözden düşenin görevden affına da reis karar verir. Vicdanlar dumura uğrar. Korku dağları aşar.

 

 

YORUMLAR
DİĞER YAZILARI SEÇİM YOK İSE UMUT OLMAZ! BU NASIL DAVA! ORTAK PAYDA DEMOKRASİ SEÇİME DOĞRU! GEÇMİŞİN GÖLGESİNDE, SAVAŞIN AYNASINDA! TÜRKİYE’DE ÖZEL ÖĞRETİM CUMHURİYETİ YENİDEN KURMAK! KURTARICILAR ARASI DALAŞMA ÜZERİNE! TOPLUMSAL ÇÜRÜME ÜZERİNE YAŞAMDAŞLIK KÜLTÜRÜ ÜZERİNE! KÜRT SORUNU NASIL ÇÖZÜLÜR? DEMOKRASİYİ TESİS ETMEK EN ÇOK CHP’YE YAKIŞIR ÖĞRENCİ YERLEŞTİRME SONUÇLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME 30 AĞUSTOSUN ANLAMI ÜZERİNE KULLANIŞLI BİR BİLDİRİ! TÜRKİYE’DE ÜNİVERSİTENİN GELİŞİMİNE ALMAN KATKISI YKS VERİLERİ BİR GARİP, ORTA ÖĞRETİM İSE BİLDİĞİNİZ GİBİ KAYIT DIŞI DEVLET, KARA SONUÇ! MÜSİLAJ SORUNU ÜZERİNE EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE HALASKARLAR ARASI KAVGA İNANCIN ARAÇSALLAŞMIŞ HALİ ÜZERİNE! İKİZDERE DİRENİŞİ VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ! HEDONİZME VE UTANCA DAİR BİR GARİP DARBE TEŞEBBÜSÜ VE SONUÇLARI ÜZERİNE! KARDEŞLİKLER ÜZERİNE DEVLETİN DİNİ OLMAZ DA MİLLETİ OLUR MU? ANILAR: NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ YILLARIM PROGRAMCI GÖZÜYLE ANAYASA! TÜRKİYEDE ÜNİVERSİTE GERÇEĞİ KATILIMCI DEMOKRASİ ÜZERİNE MODERNLEŞMEYİ ETKİLEYEN DÜŞÜNCE AKIMLARI, EĞİTİMDEKİ SONUÇLARI İSLAMCILIK- BATICILIK- TÜRKÇÜLÜK ÇATIŞMASI İÇİNDE İSTİKRAR ARAYIŞI! 2021 TÜRKİYESİNDE, EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALENİN SONUÇLARI ÜZERİNE OSMANLI-TÜRK GELENEĞİ İÇİNDE MEDRESELER İNSAN HAKLARI MI DEDİNİZ? “ÇIKMAZ BU YOLUN BİR YERE!” UZAKTAN ÖĞRETİMDE BARİ ÖĞRETMENİ RAHAT BIRAKIN! YENİ NORMAL: İKTİDAR DEVLET, MUHALEFET DÜŞMAN! TUHAF İŞLER TÜRKİYE’DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MEMLEKETİN HALİ VE YENİDEN ATATÜRK MESELESİ ÜZERİNE! DARBECİLER, BİR ÖĞRETMEN OKULUNU NASIL YÖNETİR? ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE ÇÜRÜME DÖNEMİ KUŞKANADI: BİR GONCA HİKÂYESİ NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? (2) NEYİ GÜÇLENDİRMELİ, MERKEZİ Mİ, YERELİ Mİ? AH ŞU LİBOŞLAR! (2 AH ŞU LİBOŞLAR! Cumhuriyeti 2. yüzyıla taşıyacak partiden, parti içi demokrasi manzaraları! 101 AKSAÇLI’DAN MUHALEFETE ÇAĞRI! KONJONKTÜRÜ SÜRDÜRMEDE İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (2) İDEOLOJİLERİN ROLÜ ÜZERİNE! (1) Abdülhamit üzerinden Türkçü-islamcı kapışması ve çağrıştırdıkları! BİR ANI: DURSUN DUMAN NASIL KATLEDİLDİ! DAYANIŞMAYA ENGEL DAVRANIŞ KALIPLARI VE ÖNYARGILAR ÜZERİNE! NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE BİR SALDIRI, BİR ÖLÜM: NAVER ENGİN CHP İKTİDARINDA NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VE BALIKESİR’DE SOL (1978) NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜNDE ÇATIŞMALI YILLAR -1- (1976-1977) KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA KARESİ DARÜLMUALLİMATI DEVRİM ÇOCUKLARININ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ KAVGASI (1972-1976) BALIKESİR’DE 1968’Lİ YILLAR VE NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ ÖRGÜTÜ NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TALEBE CEMİYETİ ANILARA YOLCULUK: 1 MAYIS 1977! BUGÜN 23 NİSAN, NEYİ KUTLAYACAĞIZ, NE İLE ÖVÜNECEĞİZ! Toplumda Adalet Duygusu, Bugün Dünden Daha YARALI! TÜRKİYENİN CORONA VİRÜS İLE İMTİHANI! DIŞARIDAKİ MAHPUSTAN İÇERDEKİ SİYASİLERE! VİRÜS İLE YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? VİRÜSLE MÜCADELE NASIL OLMALI! BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ: SAVAŞTEPE KÖY ENSTİTÜSÜ YERLEŞKESİ! “ŞEHİTLER TEPESİ BOŞ KALMAYACAK!” ÖYLE Mİ CHP, İKTİDARA HAZIR MI? KULLANILMA SIRASI ŞİMDİ DEPREME Mİ GELDİ! EFSANE OLMUŞ MÜDÜR YARDIMCILARI ATATÜRK’ÜN NECATİ ÖĞRETMEN OKULUNU ZİYARETİ DOĞAYI, YAŞAMI TAHRİP PAHASINA EKONOMİYİ CANLANDIRMA: BU NASIL SİYASET? KAMUDA KIYAFETLER İNANCA UYGUN HALE Mİ GETİRİLECEK! Yeni bir başlangıç olsun gelecek yıllar ÖĞRETMEN OKULU MÜDÜR YARDIMCISI MEHMET FUAT GÜNDÜZALP TÜRKİYEDE ÖZEL ÖĞRETİM NEYE HİZMET EDİYOR? ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE SON NOKTA: BUYURUN CENAZE NAMAZINA! NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN BİR ÖĞRETMEN YÜKSELEN DUVARLAR VE İKİYÜZLÜLÜK ÜZERİNE KİM KAYBEDİYOR? Yurtta Barış, Dünyada Barış! NECATİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TARİHİNDEN: ADNAN ÇAKMAKÇIOĞLU (1922-1998) OPERASYONA İÇİ YANARAK DESTEK OLANLARA BİR SORU! NECATİ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TARİHİNDEN: OSMAN HATİPOĞLU POSMODERN SÜREÇTE EĞİTİM OKULLAR AÇILIRKEN 2019 TÜRKİYE’SİNDE EĞİTİMDE SORUNLAR! BİR BASKETBOL MAÇININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ HUKUK DEVLETİ OLMADAN MODERN DEVLET OLUNMAZ! BİR ÖĞRETMEN YETİŞTİRME MODELİ: NECATİBEY EĞİTİM FAKÜLTESİ KAZ DAĞLARINA BAK, EĞİTİM İLE YABANCILAŞMIŞ İNSANI GÖR! İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR İZMİR GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDE NELER OLUYOR MUHALEFET, SİSTEM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIR MI? BALIKESİR HALKEVİ NECATİ ÖĞRETMEN OKULU İLİŞKİSİ BU REFORMLA ÖĞRENCİ, SORU YERİNE SORUN ÇÖZEBİLECEK Mİ? TÜRKİYE DE ÖĞRETMEN YETİŞTİRME SİSTEMİ NASIL BOZULDU! İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! AYIPLI SEÇİM! Toplumun yeni yıl hediyesi savaş mı olacak! ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞA ÜZERİNE (2) ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE YAŞANAN KARMAŞANIN TEMELİNDE NE VAR? GÜZEL NEDİR, SEÇİM GERÇEKTEN BİZE Mİ AİT? MAHCUP MİLLİYETÇİLİK ÜZERİNE! BEKA SORUNU! Karma Eğitim İlkesine Alternatif Oluşturmak Demokratik Görev Olabilir mi? PARTİLER YAŞANAN YEREL SORUNLARIN NE KADAR FARKINDA! POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (2) POST MODERN YAKLAŞIMLARIN EĞİTİME ETKİLERİ (1) EĞİTİM HAKKI VE LİSEYE GEÇİŞ MODELİ ÜZERİNE! SATİ BEY’İN TÜRKİYEDE EĞİTİMİN MODERNLEŞMESİNE KATKILARI! ERDEMLİ İNSAN YETİŞTİRME YOLU OLARAK EĞİTİM! EĞİTİMDE ETİK VE AHLAKİLİK SORUNU! CHP’NİN CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN BİR FİKRİM VAR! TEOG YERİNE BU SİSTEMİ Mİ BULDUNUZ? 2017’DE EĞİTİMDE NE DEĞİŞTİ! Parası olana eğitim ve sağlık/ Bağlılığı olana iş ve koruma! Öğretmen nasıl değerlendirilmeli? Lider nasıl yetişir? SORUN TEOG DEĞİL, YÖNLENDİRME SİSTEMİ! Eğitimde Adalet var mı? Uhrevileşmeye doğru! YENİ” PROGRAMLAR ÜLKEYE NE GETİRİR! Anlam Arayışı Zorunlu Arabuluculuk MESLEKİ EĞİTİM ANLAYIŞIMIZ NASIL DOĞDU, NASIL GELİŞTİ? ÖĞRETMEN NASIL GÖRÜNMELİ? CHP'NİN SORUNU, TÜRKİYE'NİN SORUNU “BİZ VE DİĞERLERİ”/ İKİYÜZLÜ SİYASET ÜZERİNE! BİR TEŞEKKÜR İÇİN BORÇLANMAK! YGS SONUÇLARI VE ORTAYA ÇIKAN EĞİTİM HALİ ÜZERİNE? Öğretmen Atamalarında Keyfilik! EVRİM KARŞITI YAPILANDIRMACILAR! BİREY OLABİLMEK! AKIL TUTULMASI ZİHİNSEL BECERİ VE YARATICILIK NASIL ÖLÇÜLÜR? Yeni Yıl Kutlamasına İntizar EĞİTİME İDEOLOJİK MÜDAHALE VE DEĞİŞİM İHTİYACI İDEOLOJİ, EĞİTİM VE DEĞİŞİM! Eğitimde İşler Yolunda mı ?
Mersin Adana Tren Saatleri 2022