Sektörün uzun süredir fiyat baskısı altında olduğuna dikkat çeken Ün, “Yıllardır sürdürülen yanlış fiyat politikaları yüzünden yüzbinlerce damızlık hayvan kesime gitti. Şimdi ise Tarım Bakanlığı’nın basiretsizliği, şap hastalığının yarattığı verim kaybını daha da derinleştiriyor. Bu tablo, toplanan inek sütü miktarındaki düşüşe açıkça yansıyor. Üretimin önümüzdeki aylarda daha da gerileyeceği ortada. Türkiye hızla bir süt krizine doğru gidiyor” dedi.

Ulusal Süt Konseyi’nin tavsiye fiyatlarının maliyetlerin altında kaldığını vurgulayan Ün, artan maliyetler karşısında üreticinin ayakta durabilmesi için acil destek gerektiğini dile getirdi. Ün, özellikle yem fiyatlarındaki yükselişe dikkat çekerek, “Son bir yılda süt yemi yüzde 37 zamlandı. Kış aylarında bu baskı daha fazla hissedilecek. Üreticinin nefes alabilmesi için TMO aracılığıyla uygun fiyatlı yem desteği sağlanmalıdır. Aksi halde kış ortasında büyük bir süt krizi yaşanması kaçınılmazdır” ifadelerini kullandı.

Eylül ayında toplanan inek sütü, krema, tereyağı, yağsız süt tozu ve peynir çeşitlerinde gözlenen düşüşün hem üretici hem tüketici açısından ciddi bir uyarı olduğunu belirten Ün, artan maliyetlerin raflara da yansıdığını söyledi:

“Bu ekonomik koşullarda vatandaşın sofrasına süt ve süt ürünü koyamamasının sorumlusu iktidardır. Düşük gelirli vatandaş her geçen gün daha pahalı gıdayla karşı karşıya kalıyor. Çiftçi desteklenmeden bu gidişin durması mümkün değil.”

Türkiye’nin sorunlarını üretimle aşabileceğini söyleyen Ün, sözlerini şöyle tamamladı:

“AKP iktidardan düştüğü gün, bu ülkede yeniden üretimin başladığı gün olacaktır. Çiftçinin emeğini koruyan, üretimi artıran politikalarla hem bolluk sağlanacak hem vatandaş daha uygun fiyata gıdaya ulaşacak. Bu ülke, üreterek ayağa kalkacak.”

Ün, üretimdeki düşüşün nedenlerini şöyle açıkladı: “Geçen yıl sonbaharda görülen kuş gribi salgını nedeniyle yumurta tavuğu sayısı 114 milyondan 109 milyona geriledi. 2018 yılında 124 milyon olan yumurta tavuğu varlığı, tekrarlayan salgınlar ve sektörün kronik sorunları nedeniyle sürekli azaldı. İç piyasadaki arz daralmasına rağmen ABD’ye ihracat yapılması durumu daha da derinleştirdi. İhracat yasağı geç getirildi, ancak üretim kaybı 11 aydır sürüyor.”

Ün, Türkiye’nin aylık yumurta üretiminin yaklaşık 1,7 milyar adet olduğunu belirterek, “Son 11 ayda kaybolan üretim, yaklaşık 6 milyon ilkokul öğrencisinin bir eğitim yılı boyunca sabahları yumurta tüketememesi demek” dedi.

Fiyat artışları da tüketiciyi zorluyor
Ün, fiyatlardaki artışa da dikkat çekti: “Ekim ayında yumurta fiyatları aylık %6,5, yıllık %53 arttı. En ucuz protein kaynağı olan yumurta artık birçok ailenin bütçesini aşıyor. Bir koli yumurta 180–240 TL arasında satılıyor, üç kişilik aile için aylık maliyet 540–720 TL’ye ulaşıyor.”

Ün, üretici ve tüketici açısından yaşanan darboğazın, AKP iktidarının yanlış tarım politikaları ve plansız yönetimi nedeniyle oluştuğunu vurguladı.

Çözümün mümkün olduğunu belirten Ün, sözlerini şöyle tamamladı: “Bilime dayalı, üreticiyi güçlendiren, maliyetleri düşüren ve yapısal reformları esas alan bir tarım politikasıyla hem üretimi artırabilir hem tüketiciyi koruyabiliriz. Türkiye’nin sürdürülebilir bir tarım stratejisine ihtiyacı var.”

Ün, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan bu karar, TMO’nun ithalat yetkilerini genişletiyor. Resmi açıklamada bunun 2019 yılında tahsis edilen kontenjanların miktar güncellemesi olduğu belirtilse de sonuç değişmiyor. Türkiye bir kez daha ithalat kapısını açık tutuyor. Bu, yıllardır süren yanlış tarım politikalarının sonucudur” dedi.

Türkiye’nin mısır ve arpa üretiminde son yıllarda dalgalanmalar yaşandığını belirten Ün, “Türkiye ortalama 8,5 milyon ton mısır üretmesine rağmen, 2021’de 2,1 milyon ton, 2022’de 3 milyon ton, 2023’te 1,9 milyon ton, 2024’te ise 4 milyon ton mısır ithal etti. Bu yıl daha bitmeden 4,1 milyon tonluk ithalat yapılmış durumda. Şimdi de TMO’ya sıfır gümrükle 1 milyon tonluk yeni yetki veriliyor. Bu tablo, üretim planlamasında ciddi sorunlar olduğunu gösteriyor” diye konuştu.

Arpa üretiminde de benzer bir durum yaşandığını ifade eden Ün, “Son 41 yılda ortalama 7,6 milyon ton olan arpa üretimi bu yıl 6 milyon tona düştü. Buna rağmen Türkiye 2021’de 2,2 milyon ton, 2022 ve 2023’te birer buçuk milyon ton arpa ithal etti. 2024’ün sonu ile 2025’in ilk yarısında 1 milyon ton arpa ihraç edildi. Şimdi yeniden ithalat yetkisi veriliyor. Madem ithal edecektik, neden eldeki arpayı sattık” dedi.

TMO’nun kararın yalnızca güncelleme olduğuna yönelik açıklamasına da değinen Ün, “Eğer amaç sadece yetkiyi güncellemekse, neden bu yetki sürekli ihtiyaç haline geliyor. TMO bugün ithalat gündemimiz yok diyor ama geçmişte de benzer açıklamalardan kısa süre sonra ithalat yapıldığını gördük. Sorun yetkide değil, ithalatı çözüm olarak gören anlayıştadır” ifadelerini kullandı.

Açıklamasının sonunda hükümetin tarım politikalarını eleştiren Ün, “AKP iktidarı döneminde çiftçi ister üretsin ister afet yaşasın, sonuç değişmiyor. İthalat her zaman masada. Bu anlayış sürdükçe ülke tarımında bir arpa boyu yol alamayız. Üreticiyi güçlendiren politikalar yerine ithalat yetkilerini güçlendiren kararlar alındıkça ne çiftçi ne de vatandaş rahat nefes alabilir” dedi.