FAO, IFAD, UNICEF, WFP ve WHO ortaklığıyla yayımlanan "Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2026" raporu, küresel ölçekte gıdaya erişim ve beslenme krizinin ulaştığı boyutları gözler önüne serdi. Verilere göre 2025 yılında 645 milyon kişi yeterli beslenemezken, 2,1 milyar insan ise düzenli ve güvenilir gıdadan mahrum kaldı.
Sağlıklı Beslenmenin Maliyeti 8 Yılda Yüzde 46 Arttı
Dünya nüfusunun üçte birini oluşturan 2,7 milyar insanın günlük sağlıklı beslenme maliyetini karşılayamadığı belirtilen raporda, sağlıksız beslenmenin küresel ekonomiye yıllık maliyetinin 8,1 trilyon doları bulduğu tahmin ediliyor. Satın alma gücü paritesine göre kişi başı günlük sağlıklı beslenme maliyeti, 2017’deki 2,94 dolar seviyesinden 2025 yılında yüzde 46 artışla 4,28 dolara yükseldi.
Maliyet artışındaki en büyük etken; et, süt, meyve ve sebze gibi besin değeri yüksek gıdaların toplam bütçenin ana kısmını oluşturması gösterildi. Nişastalı temel gıdalar ise toplam harcamanın yalnızca altıda birini kapsıyor.
Tarımsal Destekler Tahıla Kayıyor, Meyve ve Sebze Sınırlı Kalıyor
Raporda tarımsal teşvik politikalarının dengesizliğine dikkat çekildi. Dünyadaki tarımsal desteklerin yaklaşık yüzde 70’i tahıl, şeker, süt, et ve yağlı tohumlara aktarılırken; meyve, sebze ve baklagil üretimine verilen destekler oldukça sınırlı düzeyde kalıyor. Bu durum, besin değeri yüksek ürünlerde çeşitliliğin ve yenilikçi uygulamaların artmasını engelliyor.
Türkiye Gıdaya Erişimde Başarılı Ancak Obezite Riski Sürüyor
Türkiye, gıdaya erişim göstergelerinde son 8 yılda belirgin bir ilerleme kaydetti. 2017’de sağlıklı beslenme maliyetini karşılayamayanların oranı yüzde 15 iken, 2025’te bu oran yüzde 4’e gerileyerek yüzde 32,7 olan dünya ortalamasının oldukça altında kaldı. Bununla birlikte Türkiye’de günlük sağlıklı beslenme maliyeti yüzde 33 artarak 4,58 dolar ile dünya ortalamasının üzerine çıktı.
Raporun Türkiye adına en kritik bulgularından biri ise yetişkin obezitesi oldu. 2012 yılında yüzde 29 seviyesinde olan obezite oranı, 2024 yılında da bu yüksek seviyesini korudu. Türkiye, bu veriyle yüzde 16 olan dünya ortalamasının belirgin şekilde üzerinde yer aldı.
Çözüm Yolu: Lojistik Yatırımlar ve Destekleme Politikalarında Dönüşüm
Tüketicinin ödediği tutarın yüzde 70’ten fazlasının üretim sonrası taşıma, depolama ve işleme süreçlerinden kaynaklandığına vurgu yapılıyor. Uzmanlar; gıda enflasyonunu düşürmek ve fiyat istikrarını sağlamak için soğuk zincir, depolama ve lojistik altyapısına öncelik verilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Ayrıca tarımsal desteklerin bir kısmının tahıldan sebze, meyve ve baklagil üretimine kaydırılması; iklim değişikliği ve yüksek maliyetlerle mücadele eden küçük üreticilerin finansmana ve teknolojiye erişiminin kolaylaştırılması, sürdürülebilir bir gıda sistemi için hayati önem taşıyor.