Mercimek üretim desteği ve Türkiye Kanada karşılaştırması…
Tarım Bakanlığı nihayet en değerli stratejik ürünün farkına vardı, deyim yerindeyse yeniden keşfetti...
2027 yılında mercimek ve nohutta dönüm başına 1326 TL (dönüm başına 150-200 kg verim olduğuna göre kg başına 8-9 TL arası) destek verilecek olması, yıllar süren gecikmelere karşın oldukça olumlu bir adım olarak kabul edilmeli...
Olumlu çünkü mercimek çok az tarım ürününde bulunan ve pek te bilinmeyen özelliklere sahip...
Mercimek çok değerli bir protein kaynağıdır ve Pakistan, Bangladeş, Hindistan, Sri Lanka gibi yoksul nüfusu yüksek ülkelerin en önemli protein ağırlıklı beslenme kaynağıdır.
Bir zamanlar dünyanın sayılı mercimek üretici ve ihracatçısı Türkiye 19902 lı yıllardan itibaren üretim vasfını yitirmiş ve zaman içinde önce Avustralya ardından Kanada gibi mercimeği fotoğraflarda gören ülkelerin ürettiği gerçekte tam olarak mercimek diyemeceğimiz karakteri farklı bir ürüne mahkum oldu...
Deneysel olarak 1980' lerin sonunda başlayan üretim 1995' te 300 bin tona ulaşırken ürünün neredeyse tamamı ihraç edilmeye başlandı..
2000'li yılların başından itibaren Kanada' daki ekim alanları katlanarak arttı, 2005-2010 yılları arasında yıllık rekolte 1,5 ila 2 milyon ton bandını aştı...
Kanada mercimek üretiminin neredeyse tamamı (%85-90'ından fazlası) 1,2 milyon insanın yaşadığı Saskatchewan eyaletinde yoğunlaştı.
Türkiye yüzölçümüne yaklaşan (651 bin km2) alana sahip olmasına karşın ekilebilir alan açısından Türkiye' ye eşit ve sürülebilir toprağıyla Saskatchewan sahip olduğu Üniversite ile üreticinin işbirliği ve teknolojik tohum ıslah çalışmaları sayesinde 2016 yılında 3,2 milyon ton mercimek üretir hale geldi..
Sürülmesi kolay milyonlarca dönüm arazi bilim desteğiyle yüksek kalitede hastalıklara dirençli tohumların geliştirilmesi, gelişmiş demiryolu ve liman lojistiği sayesinde Kanada 30 yıldan kısa zaman içinde Mercimeğin ana vatanı Türkiye ve Hindistan'ın en büyük pazarı oldu...
Bugün Türkiye yıllar içinde yağış rejiminin etkisiyle değişiklikler gösterse de 350-500 bin ton arası mercimek üretirken Kanada aynı miktarda mercimeği Türkiye' ye ihraç eder durumda...
"Paramız var alırız" kafasına sahip Tarım Bakanlarıyla bir yere varamadık, umarım o anlayış terk edilmiş ve ayaklar suya değmiştir..
Paranız olsa da bazı tarım ürünlerini alamayacağınız gerçeğini Rusya' nın Ukrayna'ya saldırısıyla başlayan ve bitmek bilmeyen savaşla gördük, görmeye de devam ediyoruz...
Gittikçe yoksullaşan Türkiye üreticisine kg başına yaklaşık 8 TL destek anlamına gelen yeni uygulamanın üretime ne ölçüde katkı yaptığını hep birlikte göreceğiz...
Umarım bu destek önümüzdeki seçimlere yönelik politik yatırım olarak kalmaz ve gerçek anlamda üretici dostu stratejik değeri olan tarım politikalarına hayırlı bir yol açar...
A. Ayan 10.09.2026
