"..Hanım, dışarıdan gelen düşmanlar tarafından değil, kendi içimizdeki yolsuzların yolsuzluklarıyla yıkıldık..."
Avarlar’ın sonunu bilirsiniz, anımsatayım: Kavmin en ünlü ve devleti imparatorluk düzeyine çıkaran lideri Bayan Han.
Bu Asyavi kavim, herhalde, Moğollardan sonra, tarihin gördüğü en acımasız, en kurnaz Hanlar tarafından yönetilmiş kavmi idi.
Bayan Kağandan sonra Hanlık, her güçlü tek kişi yönetimi gibi büyük iç kavgalara sahne oldu. Sonunda dün ordularının önünde kalkan görevinde kullandıkları bir kavim tarafından yok edildiler. Bu kavim
Bulgarlardı.
Bulgarları başka kavimlerin buyruğundan kurtarıp Bulgar Hanlığın kuran Han, Kurum Kağan’dı.
Kurum Kağan Avarları dize getirince soylu Avarlara bir soru sormuş. (Bizans kaynakları böyle diyor):
-
Bu kadar güçlü bir kavim ve bu kadar güçlü bir ordu sahibi devletken neden bu kadar kolay yıkıldınız?
Avar soyluları cevap veriyor:
-
Merkezde soylular birbirine girdi, bu sosyolojik çürümeyi getirdi.
-
Devletin temel değerleri hiçe sayıldı.
-
Ülkede ve devlette hırsızlık, soygunculuk, kayırmacılık aldı yürüdü.
-
Avarlar devlete olan saygıyı yitirdi.
-
Adaletsizlik had safhaya vardı; güçlü daima haklı duruma geçti.
-
Özetlersek Hanım, dışarıdan gelen düşmanlar tarafından değil, kendi içimizdeki yolsuzların yolsuzluklarıyla yıkıldık.
….
Neden bilmem, bir belgeseli izlerken tarih öğretmenimin anlattığı bu diyalog geldi aklıma; sizlerle paylaşmak istedim, gözlerim dolu dolu…
Ahmet Ümit Aloğlu, 25.10.2026, Kuzucubelen
