Ekonomist Mahfi Eğilmez’in son araştırmasına göre TL dolar ve avroya göre %40 değerli imiş.

Bu ne demektir yalnızca üretim açısından bakalım.

Öncelikle yakın gelecekte bir yeniden değerleme yani devalüasyon şoku kaçınılmaz demek.

Ayrıca, ihracatçılar hakettikleri mal bedellerinin TL karşılıklarının üçte birden fazlasını alamıyorlar demek.

Sonra, iktidara yakın ithalatçılar ekstra %40 para kazanıyorlar demek.

Sonra, üretmeye çalışan ve TL maliyetleri ayyuka çıkan işletmeler birer birer kapanırken ülkenin tam bir faizden geçinme ve banka zengin etme diyarı haline dönüşmesi demek.

Sıcak para kaynağı kısa dönemli dış yatırımcıya Türkiye piyasasına girdikleri taktirde zarar etmemeleri için (döviz değeri demek olan yabancı para değerini) kuru tutma ve artırmama sözü veren Mehmet Şimşek, planın ilk bölümünü iyi uyguladı da şimdi ikinci bölümde ne yapacak?

Bizler dövizin en fazla altı ay tutulabileceğini varsayarken görüyoruz ki söz verilen süre iki yıl ya da daha uzunmuş. Yüzde kırk üzerinde faiz alan yabancı yatırımcıların neredeyse hiç döviz kaybı ödemeden kazançlarını Türkiye dışına çıkarabilmeleri tarihte eşi benzeri görülmemiş bir akılsızca borçlanma ve kaynak transferidir.

Bizim ekonomide öğrettiğimiz, denenmiş ve kanıtlanmış bir gerçek vardır; fiyatlar, faizler ve döviz birlikte hareket ederler. Bunu üçlü sacayağı olarak düşünün. Bunlardan birini kısa tutarsanız sac devrilir; ortalık yanar kavrulur! Ne yazık ki önümüzdeki dönemde bu olabilecektir görüşündeyiz.

Ayrıca ekonomide iki ayrı denge olduğunu da anımsayalım: iç denge ve dış ödemeler dengesi. Halkın sırtına dayanılmaz vergi ve ceza yükü koyarak ilk denge sağlansa bile gerçekçi bir döviz değeri yani kur belirlenmeden ikinci denge olası değildir. Dövizin patladığı gün kendinizi IMF’nin kapısında bulursunuz.

Ülkemiz geçmişte büyük oranlarda devalüasyonlar gördü. Dövizin tutulamayacağı gün geldiğinde ve bir şok yaşandığında ekonomide dengelerin nasıl sağlanabileceğini olmasa da olup biteni ancak başekonomist açıklayabilecektir sanırız. Merakla bekliyoruz.

Prof Dr Ali Vural Cengiz
Arizona Grand Canyon Üniversitesi
Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi
Arizona Türk Derneği Başkanı
[email protected]