Edebiyatımızın şaheserlerinden biri olan Ziya Paşa’nın Terkib-i Bend’inin 10. Bendi sosyal olaylara ve dolayısı ile sosyal yaşantıya dair bir tespit ve eleştiridir. [1]
Bu şaheserin birkaç beytini anımsatmak istiyorumz sizlere:
Milyonla çalan mesned-i izzette ser-efrâz
Bir kaç kuruşu mürtekibin câyı kürektir
Yani,
Milyonlarca lirayı çalanlar, makam ve izzet koltuğunda baş üstünde tutulur;
Birkaç kuruş çalan zavallının cezası ise kürektir.
Ne kadar açık ve anlaşılır, değil mi?
Uzatmadan iki beyti daha anımsatayım sizlere; çok öğreticidir çünkü:
Cihanın gerçekten hâli budur bî-perva,
Ki zâlimler olur hep sâhib-i tâc u serîr-i nâz.
Dünyanın gerçekten kuralı budur, hiç çekinmeden söylüyorum:
Zâlimler her zaman taht ve zevk sahibi olurlar.
Sıkılmadınızsa iki beyit daha okuyalım:
Yıkılır kalır biçareler zâlimler önünde,
Ederler kurbân-ı nefs o biçareye bin niyâz.
Çaresiz insanlar zâlimlerin önünde ezilir kalır;
O biçareler, nefislerine kurban edilen masumlara bin türlü yalvarmada bulunurlar.
Görünce dîne dîn-dârânın bu hâlini,
Döner kâfir-i bî-dîn eylemekten ona ihtirâz
Din adamlarının ve dindarların bu sefil durumunu görünce,.
İmansız kâfir bile artık ondan (o dindarlıktan) çekinmekten vazgeçer.
Ne diyor bu koca şair?
Kim ne anlıyorsa onu diyor.
Şiir de bu değil midir?
Ahmet Ümit Aloğlu, 05 Kasım 2026 Kuzucubelen
· [1] İsteyenler internette Terkib-i Bendin tamamını ve tÜrkçesini bulabilir.
